Lavrov Amerika torpağına SSRİ köynəyi ilə girəndə, məlum idi ki, Trampın nə deməsi Putinin umrunda da olmayacaq…
Gözlənilən baş verdi. Prezident səlahiyyətlərinin icrasına başladığı gündən Rusiya prezidentinə simpatiyası, Ukrayna prezidentinə nifrəti ilə başlatdığı yanlış siyasətin nəticəsini Alyaska ştatında alan Donald Tramp bəlkə də bütün karyerasında bu qədər pərt olmamışdı. Kiçik qələbəsini belə təntənə ilə büruzə verən, heç bir təvazökarlıq göstərmədən möhtəşəmliyini vurğulayan ABŞ prezidenti Alyaskada, yəni öz dövlətinin ərazisində Putin qarşısında yumağa döndü. Alyaska görüşünədək bir neçə kiçikmiqyaslı konflikti həll etdiyini az qala dünyanın gözünə soxaraq tezliklə Nobel mükafatının məhz ona verilməsini də açıq şəkildə dilə gətirən Trampın istəyini Putin Berinq boğazının buz kimi sularına qərq etdi.
Avropa Birliyi və Böyük Britaniya liderlərinin iki gün əvvəl verdiyi məsləhətlər, təlimatlar işə yaramadı və sanki onların acığına Putin qırmızı xalıda, şəxsən Trampın alqışları ilə qarşılandı. Görüş Alyaskaya təyin olunanda artıq hesab 0:1 Putinin xeyrinə idi. Trampın ətrafı həvəskarlar komandasını xatırladır, Putinin gətirdiyi komanda isə qurdlardan ibarət idi. Təsəvvür edin ki, bir neçə gün əvvəl Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff Kremldə Putinlə üç saatlıq görüşdən sonra çıxıb bir informasiya verir və məlum olur ki, inşaat işindən başqa diplomatiya ilə heç vaxt məşğul olmayan bu şəxs Putinin nə dediyini düzgün başa düşməyib və yanlış məlumat verib. Putin komandasının uzaqvuran topu Lavrov isə Amerika torpağına SSRİ köynəyi ilə girəndə, artıq tam məlum oldu ki, Trampın nə deməsi Putinin umrunda da olmayacaq.
Mətbuat qarşısında çıxış edən hər iki dövlət başçısı bildirdi ki, anlaşdıqları və razılaşmadıqları maddələr var. Çıxışlardan məlum olur ki, iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələri inkişaf etdirmək kimi məsələlərdə anlaşma var, amma əsas hədəf – Ukraynada atəşkəsə nail olmaqda heç bir razılaşma olmayıb. 8 dəqiqədən çox danışan Putin daha inamlı təsir bağışlayırdı, cəmi 3 dəqiqə danışan Tramp isə hiss olunurdu ki, tez bu görüşü bitirib Ağ Evə tələsir.
Nə olacaq bundan sonra? Tramp “dağıdıcı sanksiyalarla” Rusiyanı bir daha təhdid edə biləcəkmi? Ukraynaya silah göndərəcəkmi, daha doğrusu satacaqmı? Putinə təşəkkür edən Trampdan belə bir dönüş gözləmək inandırıcı deyil. Gücü Ağ Evdə Zelenskiyə çatan, Oval kabineti başqa dövlət başçıları üçün qorxu və təhdid yuvasına çevirən Tramp faktiki olaraq Putin qarşısında aciz vəziyyətdə qaldı. Bu bədbin qənaətə gəlmənin səbəbkarı Donald Trampdır. Avropa Birliyini parçalaya biləcək bəyanatlar verən, NATO xərcləri ilə təhdid edən və bununla da SSRİ dövründən bəri Rusiyanın apardığı siyasətin dəyirmanına su tökən ABŞ prezidentinin bu addımları ilk gündən Putinə ciddi stimul verdi və Ukraynanı daha şiddətli hücumlara məruz qoydu.
Bəs, Alyaska məğlubiyyətindən sonra Tramp həm öz nüfuzunu, həm də ABŞ-ın nüfuzunu qorumağa cəhd edəcək, yoxsa vəziyyətdən çıxmaq üçün hər zaman manipulyasiya etdiyi ifadələri təkrar edib, guya müharibəyə son qoymağa çalışdığını deyəcək? Trampın Alyaska pərtliyi Avropa liderlərinə, NATO ölkələrinə də mənfi təsir edəcək, özlərini müdafiəsiz hiss edəcəklər. Ən qorxulusu da o olacaq ki, yaranmış mürəkkəb vəziyyətə görə Ukraynanı torpaq itkisi ilə barışmağa çağıracaqlar. Ona görə ki, güvəndikləri dağa – Amerika Birləşmiş Ştatlarına da qar yağıb. Pis və qorxulu olan odur ki, hədəf bu gündən sonra Zelenski olacaq. Belə proqnoza inanmaq istəməzdik. Nə Zelenski, nə Ukrayna xalqı, nə də Avropa liderləri işğal faktoru ilə razı olmayacaq. Zelenskinin yenidən təcili olaraq Fransa, Böyük Britaniya, Almaniya, Polşa, Finlandiya dövlət başçıları ilə görüşməsi və yardımın, eyni zamanda Rusiyaya təzyiqin davam etdirilməsi zəruri hal alıb.
Sülh yaratmağı hesablarkən, müharibəyə rəvac verən 15 avqust görüşü “Alyaska sindromu” kimi tarixə düşə bilər, çünki bu uğursuz görüş İran, Şimali Koreya, Çin kimi dövlətlərin də ayağının altına daş qoyacaq.
15 avqust Putin üçün 24 saat deyil, 48 saat çəkdi. Sabah erkəndən Moskvadan çıxan Rusiya prezidenti Alyaskaya girəndə də, danışıqları aparan müddətdə də hələ 15 avqust idi. Putin bu uzun günü uğurla başa vurub Kremlə döndü. Bu gündən başlayaraq Solovyovlar, Marqarita Simonyanlar, Skobayevalar və bütün Rusiya təbliğat maşını Ukrayna müharibəsinin yaxın qələbəsindən ağız dolusu danışacaq. Solovyov daha ürəklə ikinci SVO-nu Güney Qafqazda başlamağın zərurətindən bəhs edəcək. Tədricən müharibədən narazılıq ifadə etməyə çalışan Rusiya cəmiyyəti də Alyaska qələbəsindən ruhlanıb “xaxollar cəzalanmalı” kimi çağırışlara əl çalacaqlar.
Top artıq ABŞ-da deyil, top Zelenskidə, Avropa Birliyində, ədalət tərəfdarı olan dünyadadır. Əks halda, ədalətin, haqqın, hüququn deyil, gücün qalib gəldiyi ilə barışan dünyanı daha böyük fəlakətlər gözləyir.
İlham İsmayıl, xüsusi olaraq Musavat.com üçün
