“Vladimir Putin “prezident administrasiyasının işini optimallaşdırmaq üçün” Xarici ölkələrlə regionlararası və mədəni əlaqələr üzrə prezident administrasiyasını ləğv edib. Əvəzində Prezident Administrasiyasında Strateji tərəfdaşlıq və əməkdaşlıq şöbəsi yaradılacaq. Kreml keçmiş SSRİ ölkələrində “yumşaq güc” deyilən qüvvənin təbliğinə nail ola bilməyib və bu, təəccüblü deyil: strukturun pulları mənasız tədbirlərə sovrulur, rəhbərlər isə daim dəyişirdilər”. Hurriyyet.az xəbər verir ki, “The İnsider” nəşrində dərc edilən yazıda belə deyilir.
Nəşr Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının keçmiş SSRİ respublikalarındakı “yumşaq gücə” yönələn fəaliyyəti barədə məxfi sənədi açıqlayıb. Siyahıda Azərbaycanın da adı var. Nəşrdəki rusiyalı jurnalistlərin əldə etdiyi materiallara görə, Rusiya QRU-nun Azərbaycan üzrə məsul zabiti birbaşa Putinin administrasiyasına Rusiyanın ölkəmizdə təsirini artırmaq proqramlarının səmərəsizliyi və bunun üçün ayrılan vəsaitlərin mənimsənilməsi barədə məlumat verib.
Əvvəlcə yazıda qeyd olunur ki, Xarici ölkələrlə regionlararası və mədəni əlaqələr şöbəsi 2005-ci ildə, Ukraynada “narıncı inqilab”ın qələbəsindən bir il sonra yaradılıb: “Həmin hadisələr Putini çox qorxutdu və o, Prezident Administrasiyasında qonşu ölkələrdə “məxməri inqilablar”ın yaranmasının qarşısını ala biləcək, Kremlə sadiq siyasətçilərin və siyasi partiyaların təbliğatını apara biləcək şöbənin yaradılması barədə göstəriş verdi. Departamentin əməliyyat maraqlarına Ukrayna ilə yanaşı, Ermənistan, Azərbaycan, Gürcüstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Tacikistan, Moldova, Qazaxıstan, həmçinin Baltikyanı ölkələr və qondarma Abxaziya və Cənubi Osetiya respublikaları daxil olub”.Məxfi sənədlərdən aydın olur ki, Azərbaycanla bağlı fəaliyyətlərə QRU-nun zabiti Valeri Çernışov rəhbərlik edib: “Ona respublikanın tanınmış şəxsləri, o cümlədən məmurlar, hərbçilər və ictimai xadimlər barədə məlumatlar gəlirdi. QRU-nun digər zabiti Dmitri Avanesov isə Ermənistandakı vəziyyəti izləyib. “The İnsider”-in ixtiyarında Ermənistan hökumətindəki “köstəbək”dən xəbərlər var, o, Avanesova Baş nazir Nikol Paşinyanın bütün hərəkətləri barədə məlumat verib.
Xarici ölkələrlə mədəni əlaqələr departamenti Kozak (Dmitri Kozak – Rusiya Prezident Administrasiyası başçısının müavini-red.) üçün qonşu ölkələrdəki vəziyyətlə bağlı məxfi hesabatlar hazırlayıb və o, daha sonra onları Putinə təqdim edib. Məsələn, Kreml Azərbaycanda Türkiyədən fərqli olaraq Rusiyanın maraqlarını təşviq edəcək təşkilatların demək olar ki, tamamilə olmamasından çox narahat idi.
“Azərbaycan” departamentinin Kozaka verdiyi məxfi hesabatdan bir parçanı təqdim edirik: “Rusiya QHT-lərinin Azərbaycanda mövcudluğunun gücləndirilməsi məqsədəuyğundur. Rusiyanın mövqeyini təşviq edəcək real ictimai təşkilatların çatışmazlığı açıq şəkildə müşahidə olunur. Azərbaycanda mövcud QHT-lərin canlanması və ya yenilərinin yaradılması uzunmüddətli perspektivdə Rusiya təsirinin həyata keçirilməsi üçün “yumşaq güc” alətinin yaradılmasına kömək edərdi. QHT işinin əsas istiqaməti sərhədyanı ərazilərə, gənclərə, tələbə təşkilatlarına, təhsilə, rus dilinə, mədəni layihələrə və jurnalist forumlarına yönəldilə bilər. QHT layihələri təkcə iri tədbirlərlə bitməməli, daim Azərbaycan cəmiyyətinə daxildən “nüfuz etməli”, Kütləvi İnformasiya Vasitələrində səslənməlidir. Həmvətənlərin birləşdiyi təşkilatlarla işi optimallaşdırmaq və sistemləşdirmək, lazım gələrsə, onların rəhbərlərini dəyişmək lazımdır”.
Emissarlar Azərbaycana tez-tez gəlməyə başladı, çoxsaylı seminarlar, dəyirmi masalar, konfranslar, jurnalistika məktəbləri təşkil olundu…”Daha sonra adıçəkilən idarənin keçmiş əməkdaşı “The İnsider”-ə deyib ki, Azərbaycanda “yumşaq güc” üçün ayrılan böyük pullar Rusiya xüsusi xidmətinin struktur rəhbərləri və Azərbaycandakı əməkdaşları tərəfindən mənimsənilib: “Mənim hesablamalarıma görə, Azərbaycanla “dostluğa” yüz milyon dollardan çox pul töküldü, amma hər şey boş yerə getdi. Yenə də çox şey formal qeyd üçün və ya “balalayka diplomatiyası” ruhunda edildi. Və onlar həmişə içdilər, içdilər və içdilər”.
Nəşr qeyd edir ki, “Moskva ilə Bakı arasında “eşq” macərası 2025-ci ilin əvvəlində bitib, Rusiya hakimiyyəti əvvəlcə Azərbaycan Hava Yollarının təyyarəsi ilə bağlı faciənin təfərrüatlarını inadla gizlədib, sonra isə Yekaterinburqda faktiki olaraq dindirmə zamanı işgəncələrə məruz qalan Ziyəddin və Hüseyn Səfərov qardaşlarının ürək çatışmazlığından ölməsi barədə yalan danışıb”: “Azərbaycan hakimiyyətinin reaksiyası özünü çox gözlətmədi: Bakıda Kremlin təbliğat ruporu olan “Sputnik”-i sərt şəkildə bağladılar və Rusiya tərəfi ilə rəsmi tədbirləri minimuma endirdilər”.
Daha sonra materialda deyilir ki, paralel olaraq, təsir agenti rolu üçün nəzərdə tutulan qonşu ölkələrin jurnalistləri ilə fəal iş aparılıb: “Xarici ölkələrlə mədəni əlaqələr departamentinin redaksiyamızın əldə etdiyi siyahısına 136 KİV nümayəndəsi və bloqer daxil edilib”. Yazıda bir neçə ölkədəki “təsir agentləri”nin adı çəkilsə də, tam siyahı dərc edilməyib və Azərbaycandan buraya kimlərin daxil olduğu göstərilməyib.
Sonda qeyd olunur ki, ləğv edilmiş Xarici ölkələrlə mədəni əlaqələr departamentinin bazasında Strateji Tərəfdaşlıq və Əməkdaşlıq Departamenti yaradılacaq ki, onun tərkibinə əlavə olaraq daha bir ləğv edilmiş struktur – transsərhəd əməkdaşlıq departamenti də daxil olacaq. Putin təşkilati tədbirlər üçün üç ay vaxt verib və Kozakın əvəzinə yeni struktura Sergey Kiriyenko rəhbərlik edəcək.
Bu o deməkdir ki, Kreml bundan sonra digər respublikalar kimi, Azərbaycanda da ”yumşaq gücü”nün təsirini artırmaq niyyətindədir.
