İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-a sərt xəbərdarlıq edərək, əgər Vaşinqton Tehran üzərindəki “mühasirəni” dayandırmasa, Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin məhdudlaşdırıla biləcəyini bildirib. Bu bəyanat regionda onsuz da yüksək olan gərginliyi daha da artırıb və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb edib.
Hörmüz boğazı dünyanın ən strateji dəniz yollarından biridir. Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəb dənizi ilə birləşdirən bu boğaz, qlobal neft tədarükünün təxminən üçdə birinin daşındığı əsas tranzit nöqtəsidir. Onun bağlanması və ya hərəkətin məhdudlaşdırılması dünya iqtisadiyyatına, xüsusilə də enerji bazarlarına ciddi zərbə vura bilər.
Qalibafın “mühasirə” ifadəsi, ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sərt iqtisadi sanksiyalar və regiondakı hərbi mövcudluğuna işarədir. Tehran dəfələrlə bu sanksiyaları öz suverenliyinə və iqtisadi maraqlarına qarşı düşmənçilik aktı kimi qiymətləndirib, onları öz xalqına qarşı iqtisadi müharibə adlandırıb.
Hörmüz boğazında hərəkətin məhdudlaşdırılması xəbərdarlığı, İranın ABŞ-ın təzyiqlərinə cavab olaraq atmağa hazır olduğu potensial addımlardan biridir. Bu, beynəlxalq dənizçilik hüquqlarının pozulması kimi qəbul edilə bilər və regionda hərbi qarşıdurma riskini xeyli artırar, nəticədə qlobal sabitliyi təhdid edər.
İranın bu cür təhdidləri yeni deyil. Tehran əvvəllər də regiondakı gərginliklər zamanı Hörmüz boğazını bağlamaqla hədələyib. Bu, adətən beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb etmək və sanksiyaların yüngülləşdirilməsi üçün təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunur.
Ekspertlər hesab edirlər ki, belə bir addım qlobal neft bazarlarında kəskin qiymət artımına səbəb ola bilər və dünya iqtisadiyyatında böyük çətinliklər yaradar. Beynəlxalq birlik bu vəziyyətin diplomatik yollarla həll edilməsi üçün səylərini artırmalı, tərəfləri təmkinli olmağa çağırmalıdır.
ABŞ-ın İranla nüvə sazişindən çıxmasından sonra iki ölkə arasındakı münasibətlər ən gərgin dövrünü yaşayır. Qalibafın bu bəyanatı, gərginliyin azaldılması üçün hər iki tərəfin daha məsuliyyətli davranması zərurətini bir daha vurğulayır və regionda sülhün qorunmasının vacibliyini önə çəkir.
