ABŞ-ın keçmiş prezidenti və növbəti seçkilərdə Respublikaçılar Partiyasından əsas namizəd Donald Tramp, ölkəsinin NATO-ya münasibətinin yenidən nəzərdən keçiriləcəyini bəyan edib. Bu açıqlama, alyansın gələcəyi və ABŞ-ın beynəlxalq təhlükəsizlikdəki rolu ilə bağlı ciddi müzakirələrə yol açıb.
Trampın bu bəyanatı, onun prezidentliyi dövründə də NATO-nun maliyyə yükünün ədalətli paylanması ilə bağlı tənqidlərini davam etdirdiyini göstərir. O, dəfələrlə üzv ölkələrin Ümumi Daxili Məhsullarının 2%-ni müdafiə xərclərinə ayırması tələbinə əməl etməməsini tənqid edib və ABŞ-ın “həddindən artıq” yük daşıdığını iddia edib.
Bu cür yanaşma, xüsusilə Avropalı müttəfiqlər arasında narahatlıq yaradır. Trampın seçilməsi halında, ABŞ-ın NATO-ya olan öhdəliklərini azalda biləcəyi və ya alyansdan çıxma ehtimalının belə müzakirə oluna biləcəyi qorxuları artır. Bu isə kollektiv müdafiə prinsipinin zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Analitiklər qeyd edirlər ki, Trampın bu bəyanatları daxili siyasət kontekstində, xüsusilə seçki kampaniyası dövründə səsləndirilir. Lakin onun xarici siyasətə dair mövqeləri, ABŞ-ın qlobal arenadakı mövqeyinə və beynəlxalq münasibətlərə ciddi təsir göstərmək potensialına malikdir.
NATO-nun yaranmasından bəri ABŞ alyansın əsas dayaqlarından biri olub və onun təhlükəsizlik çətirini təmin edib. Trampın yanaşması isə bu köklü münasibətləri yenidən formalaşdırmağa yönəlmiş bir siqnal kimi qiymətləndirilir. Bu, Avropa ölkələrini öz müdafiə imkanlarını gücləndirməyə və ABŞ-dan asılılığı azaltmağa sövq edə bilər.
Gələcəkdə ABŞ-ın NATO siyasətində hansı konkret dəyişikliklərin olacağı hələlik qeyri-müəyyən olaraq qalır. Lakin Trampın bəyanatı, alyansın üzv ölkələri arasında strateji planlaşdırma və müdafiə xərcləri ilə bağlı daha intensiv müzakirələrə təkan verəcəyi gözlənilir.
