ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı ətrafında gedən danışıqlar yeni mərhələyə qədəm qoyub. Mənbələr Donald Trampın bu strateji su yoluna “ortaqlıq” etmək niyyətində olduğunu və bunun müzakirə predmeti olduğunu bildirir. Bu halda, boğazın beynəlxalq təhlükəsizliyi və neft təchizatı zənciri ilə bağlı gərginlik daha da artır.
Məlumatlara görə, Vaşinqton danışıqlarda “yüksək faiz” tələb edir ki, bu da regionda ABŞ-ın təsirini gücləndirmək və ya İranın nüvə proqramı, regional fəaliyyətləri ilə bağlı ciddi güzəştlər əldə etmək niyyətini əks etdirir. Bu tələblər İran üçün qəbuledilməz görünür və Tehran öz mövqeyindən geri çəkilməyəcəyini bəyan edir.
İran İslam Respublikası Hörmüz boğazını öz milli təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsi hesab edir və boğazdan keçən gəmilərin təhlükəsizliyini təmin etmək hüququnu özündə saxlayır. Tehranın mövqeyi, xüsusilə ABŞ-ın sanksiyaları fonunda, öz suverenliyini və regional təsirini qorumaq üzərində qurulub.
Donald Trampın adı ilə bağlı bu müzakirələr, onun keçmişdə İrana qarşı tətbiq etdiyi “maksimum təzyiq” siyasətini xatırladır. Onun Hörmüz boğazına birbaşa “ortaqlıq” etmək istəyi, regionda ABŞ-ın hərbi və siyasi mövcudluğunu daha da gücləndirmək cəhdi kimi şərh edilə bilər.
Bu cür gərgin danışıqlar, neft qiymətlərinə, qlobal iqtisadiyyata və Orta Şərqdəki sabitliyə ciddi təsir göstərmək potensialına malikdir. Hörmüz boğazı dünya neft təchizatının əsas arteriyalarından biri olduğu üçün, burada yaranan hər hansı bir gərginlik beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzindədir.
Hazırkı vəziyyət, hər iki tərəfin də öz mövqeyindən geri çəkilmək istəməməsi səbəbindən danışıqların dalana dirəndiyini göstərir. Gələcəkdə diplomatik həll yolunun tapılması və ya gərginliyin daha da artması ehtimalı beynəlxalq analitiklərin əsas narahatlıq mövzusudur.
