Azərbaycanda işsizlik göstəriciləri ilə bağlı rəsmi statistika ilə ictimaiyyətdə yaranan təəssürat arasında ciddi ziddiyyətlər müşahidə olunur. Bir tərəfdən, mütəmadi olaraq müəssisələrdə ixtisarların aparıldığı, bəzi iş yerlərinin bağlandığı barədə xəbərlər yayılır. Digər tərəfdən isə, rəsmi məlumatlara görə, işsizlik səviyyəsi stabil qalır və ya hətta azalma tendensiyası göstərir ki, bu da suallar doğurur.
Dövlət Statistika Komitəsinin hesabatlarında işsizlik səviyyəsinin aşağı olması vurğulansa da, vətəndaşlar arasında iş tapmaqda çətinlik çəkənlərin sayı azalmır. Xüsusilə pandemiyadan sonra və qlobal iqtisadi proseslərin təsiri ilə bəzi sektorlarda iş yerlərinin optimallaşdırılması və ya tamamilə ləğvi halları müşahidə olunur ki, bu da rəsmi rəqəmlərdə tam əksini tapmır.
Bu ziddiyyətlərin əsas səbəblərindən biri işsizliyin hesablanması metodologiyası ilə bağlı ola bilər. Beynəlxalq Əmək Təşkilatının (BƏT) standartlarına görə, işsiz hesab edilmək üçün şəxs aktiv şəkildə iş axtarmalı və işə başlamağa hazır olmalıdır. Lakin reallıqda, iş tapmaqdan ümidini kəsmiş və ya qeyri-formal sektorda müvəqqəti işləyən şəxslər statistikaya tam düşməyə bilər.
Həmçinin, gizli işsizlik problemi də mövcuddur. Bu, işləyən, lakin öz potensialından aşağı səviyyədə və ya natamam iş günü ilə çalışan şəxsləri əhatə edir. Onlar rəsmi olaraq məşğul sayılsa da, əslində işsizliyə yaxın bir vəziyyətdədirlər və iqtisadiyyata tam inteqrasiya olunmamışlar.
İş yerlərinin bağlanması və ya ixtisarların baş verməsi birbaşa rəsmi işsizlik rəqəmlərinə dərhal təsir etməyə bilər. Bəzi hallarda, ixtisar olunan işçilər qısa müddətdə başqa iş tapa bilər və ya işsizlik müavinəti almaq üçün qeydiyyatdan keçməyə bilərlər. Bu da rəsmi statistikanın reallığı tam əks etdirməməsinə səbəb olur.
Dəqiq və şəffaf işsizlik məlumatları iqtisadi siyasətin formalaşdırılması, sosial proqramların hazırlanması və əmək bazarındakı vəziyyətin düzgün qiymətləndirilməsi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Rəqəmlər arasındakı uyğunsuzluqlar problemlərin həllinə mane ola bilər.
Bu ziddiyyətlərin aradan qaldırılması üçün işsizliyin hesablanması metodologiyasının yenidən nəzərdən keçirilməsi, qeyri-formal məşğulluğun və gizli işsizliyin daha dəqiq qiymətləndirilməsi mexanizmlərinin tətbiqi vacibdir. Yalnız bu yolla əmək bazarının real mənzərəsini əldə etmək mümkün olar.
