Son günlər Ermənistan tərəfinin Azərbaycanın əsas hissəsindən Naxçıvan Muxtar Respublikasına dəmir yolu bağlantısının açılması ilə bağlı israrlı mövqeyi diqqət mərkəzindədir. Bu təşəbbüs, 2020-ci il Qarabağ müharibəsindən sonra imzalanmış üçtərəfli bəyanatın regional kommunikasiyaların açılmasına dair müddəasını yenidən gündəmə gətirir.
Rəsmi İrəvanın bu məsələdəki aktivliyi bir neçə əsas səbəblə bağlıdır. Ermənistan bu yolun açılmasını öz iqtisadi inkişafı üçün mühüm fürsət hesab edir. Belə bir bağlantı Ermənistana Rusiya və İran bazarlarına birbaşa çıxış imkanı yarada, həmçinin tranzit ölkə kimi gəlirlərini artırmağa kömək edə bilər.
Ermənistan həmçinin özünün “Sülh Kəsişməsi” təşəbbüsü çərçivəsində regional əlaqələrin bərpasını vurğulayır. Lakin İrəvan, Azərbaycanın “Zəngəzur dəhlizi” terminindən fərqli olaraq, ümumi “kommunikasiyaların açılması” ifadəsinə üstünlük verir. Bu terminoloji fərq, tərəflərin dəhlizin statusu və nəzarəti ilə bağlı fərqli yanaşmalarını əks etdirir.
Azərbaycan isə Naxçıvanla əlaqənin bərpası, xüsusilə Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə təmin olunacaq maneəsiz və təhlükəsiz keçid şərtilə vacib sayır. Bakı, 2020-ci il bəyanatının bu hissəsinin tam icrasını tələb edir və dəhlizin xüsusi statusunu vurğulayır. Bu, Azərbaycanın əsas hissəsindən Naxçıvana və Türkiyəyə birbaşa quru bağlantısının strateji əhəmiyyətini əks etdirir.
Ermənistanın bu israrı, həm də beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında konstruktiv tərəf kimi görünmək və regionda sülh prosesinə töhfə vermək niyyəti ilə əlaqədar ola bilər. Lakin bu, Bakının milli maraqlarına və suverenliyinə uyğun olaraq müəyyən etdiyi şərtlərlə uzlaşmalıdır.
Regional kommunikasiyaların açılması Cənubi Qafqazda yeni bir əməkdaşlıq dövrü vəd etsə də, tərəflər arasında dəhlizin mahiyyəti, təhlükəsizliyi və işləmə prinsipləri ilə bağlı fikir ayrılıqları hələ də mövcuddur. Bu məsələdə diplomatik danışıqlar və beynəlxalq vasitəçilik həlledici rol oynayır.
