ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazı ilə bağlı NATO-nun hər hansı yardımından imtina etdiyini açıqlayıb. Trampın sözlərinə görə, ABŞ bu məsələdə NATO-nun köməyinə ehtiyac duymur və alyansın əsas diqqəti başqa regionlara yönəlməlidir. Bu bəyanat Vaşinqtonun Yaxın Şərqdəki mövqeyi və beynəlxalq əməkdaşlığa yanaşması ilə bağlı ciddi suallar doğurur.
Hörmüz boğazı dünya neft təchizatının mühüm hissəsinin keçdiyi strateji əhəmiyyətə malik bir marşrutdur. Son illərdə boğazda gərginlik, xüsusilə İranla bağlı insidentlər tez-tez müşahidə olunub. Bu səbəbdən beynəlxalq ictimaiyyət, o cümlədən NATO üzvləri regionda sabitliyin təmin edilməsində maraqlıdır.
NATO kollektiv müdafiə təşkilatı olaraq üzv ölkələrin təhlükəsizliyini təmin etməklə yanaşı, bəzən beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyi əməliyyatlarında da iştirak edir. Trampın bu mövqeyi alyansın regiondakı potensial rolunu tamamilə rədd edir və ABŞ-ın təkbaşına hərəkət etmək niyyətini vurğulayır.
Keçmiş prezidentin bu qərarı onun “Əvvəlcə Amerika” siyasətinin davamı kimi şərh olunur. Tramp administrasiyası dövründə ABŞ bir çox beynəlxalq müqavilələrdən və təşkilatlardan geri çəkilmiş, birtərəfli hərəkətlərə üstünlük vermişdi. Hörmüz məsələsində də eyni yanaşmanın nümayiş etdirilməsi ABŞ-ın müttəfiqləri ilə əlaqələrini bir daha sınaqdan keçirir.
Bu cür birtərəfli qərarın bir sıra nəticələri ola bilər. Birincisi, ABŞ-ın üzərinə daha böyük yük düşəcək. İkincisi, NATO daxilində bəzi müttəfiqlərin narazılığına səbəb ola bilər, çünki kollektiv təhlükəsizlik yanaşması zəifləyir. Üçüncüsü, regionda gərginliyin azaldılması üçün beynəlxalq konsensusun əldə edilməsini çətinləşdirə bilər.
Analitiklər Trampın bu bəyanatının onun gələcək potensial prezidentliyi dövründə xarici siyasətinin necə formalaşacağına dair bir ipucu olduğunu qeyd edirlər. ABŞ-ın Hörmüzdəki mövqeyi, əlbəttə ki, Yaxın Şərq regionunda və qlobal enerji bazarlarında mühüm əks-səda doğuracaq.
