İran İslam Respublikası Amerika Birləşmiş Ştatları ilə nüvə danışıqlarının növbəti mərhələsinə hələlik razılıq verməyib. Bu qərar, beynəlxalq ictimaiyyətdə Tehran və Vaşinqton arasındakı gərginliyin azaldılmasına dair ümidləri yenidən sual altına qoyur və diplomatik səylərin gələcəyini qeyri-müəyyən edir.
Məlum olduğu kimi, tərəflər arasında danışıqlar əsasən 2015-ci il nüvə sazişini (JCPOA) bərpa etmək məqsədi daşıyır. ABŞ-ın sabiq prezidenti Donald Trampın bu sazişdən çıxması və İrana qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etməsi münasibətləri kəskin şəkildə pisləşdirmişdi. Hazırkı Bayden administrasiyası isə sazişə qayıtmaq niyyətində olduğunu bildirsə də, danışıqlar irəliləyiş əldə etməkdə çətinlik çəkir.
Tehranın növbəti danışıqlar raunduna razılıq verməməsinin bir neçə səbəbi ola bilər. İran rəsmiləri dəfələrlə ABŞ-ın sanksiyaları tamamilə ləğv etməsi və sazişə qayıdacağına dair etibarlı zəmanətlər verməsini tələb edirlər. Həmçinin, ölkə daxilindəki siyasi dəyişikliklər və mühafizəkarların mövqelərinin güclənməsi də danışıqlar prosesinə təsir göstərir.
Avropa İttifaqı kimi vasitəçilərin səylərinə baxmayaraq, tərəflər arasında etimad böhranı davam edir. Hər iki tərəf digərini güzəştə getməməkdə ittiham edir, bu isə diplomatik çıxış yolunun tapılmasını daha da çətinləşdirir. Regional münaqişələr və geosiyasi gərginliklər də bu danışıqlara əlavə təzyiq yaradır.
Danışıqların təxirə salınması nüvə proqramı ilə bağlı narahatlıqları artırır. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) İranın nüvə fəaliyyətlərini yaxından izləsə də, Tehranın bəzi məhdudiyyətləri aradan qaldırması beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur. Bu vəziyyət bölgədəki sabitliyə və qlobal enerji bazarlarına da mənfi təsir göstərə bilər.
Nəticə etibarilə, ABŞ və İran arasında nüvə danışıqlarının gələcəyi hələ də qeyri-müəyyən olaraq qalır. Tərəflər arasında etimadın bərpası və konstruktiv dialoqun qurulması üçün əlavə diplomatik səylərə ehtiyac var. Əks halda, gərginliyin daha da artması riski mövcuddur.
