Azərbaycanda kartla ödənişlər zamanı tətbiq edilən banklararası xidmət haqqı mövzusu maliyyə bazarı iştirakçıları arasında geniş müzakirələrə səbəb olub. Bu xidmət haqqı, əməliyyatların həyata keçirilməsi zamanı kartı buraxan (emissiya edən) bank ilə ödənişi qəbul edən (akvayrinq) bank arasında yaranan hesablaşmalar nəticəsində ortaya çıxır.
Müştərilərin gündəlik həyatında geniş istifadə etdiyi plastik kartlarla aparılan ödənişlər müasir iqtisadiyyatın ayrılmaz hissəsidir. Lakin, bu əməliyyatların arxasında duran maliyyə mexanizmləri, o cümlədən xidmət haqları bəzən istehlakçılar üçün aydın olmur. Məhz bu haqlar, kart ödənişlərinin ümumi xərcinə təsir edən əsas amillərdən biridir.
Sözügedən xidmət haqqı, əsasən, kart əməliyyatlarının təhlükəsizliyini, sürətini və etibarlılığını təmin etmək üçün banklar tərəfindən çəkilən xərcləri kompensasiya etmək məqsədi daşıyır. Bu xərclərə texnoloji infrastrukturun saxlanması, fırıldaqçılığın qarşısının alınması sistemləri və əməliyyatların icrası daxildir.
Bu xidmət haqqının tətbiqi birbaşa olaraq müştərilərin cibinə təsir etməsə də, dolayısı ilə pərakəndə satış qiymətlərinə və ya xidmət haqlarına yansıtıla bilər. Ticarət obyektləri banklara ödədikləri xidmət haqlarını məhsulların və ya xidmətlərin qiymətinə daxil edərək, bu yükü istehlakçıların üzərinə qoya bilərlər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu cür haqlar maliyyə sisteminin sabitliyini təmin etmək üçün vacibdir. Lakin, onların şəffaflığı və tətbiq qaydaları haqqında ictimaiyyətin məlumatlandırılması daha böyük əhəmiyyət kəsb edir. İstehlakçılar ödəniş etdikləri zaman hansı əlavə xərclərin yarandığını bilməlidirlər.
Nəticədə, kartla ödənişlərin populyarlığı fonunda, banklararası xidmət haqlarının mövcudluğu və onun təsirləri həm banklar, həm ticarətçilər, həm də son istehlakçılar üçün diqqət mərkəzində olmalıdır. Bu, rəqəmsal ödəniş ekosisteminin sağlam inkişafı üçün vacib şərtlərdən biridir.
