Günəş qəfildən aktivliyini artırmağa başlayıb ki, bu da elektrik enerjisinin kəsilməsinə səbəb olan və qlobal rabitəni pozan daha güclü günəş fırtınalarına səbəb ola bilər.
Qaynarinfo-nun məlumatına görə, NASA bildirir ki, təxminən 20 ildir Günəş sistemimizin ulduzu getdikcə daha sakit və sönükləşir, lakin 2008-ci ildə bu tendensiya gözlənilmədən dəyişib və elm adamları hələ də bunun səbəbini anlamağa çalışırlar.
Alimlər müəyyən ediblər ki, 2008-ci ildən Günəş küləyi – yüklü hissəciklərin axınları güclənib: onun sürəti, sıxlığı, temperaturu və maqnit sahəsinin gücü artıb. “Daily Mail” yazır ki, günəş aktivliyinin artması müntəzəm olaraq Yerə çatan və fasilələrə səbəb olan daha güclü Günəş fırtınalarına səbəb ola bilər.
Bildirilir ki, geomaqnit qasırğaları enerji sistemlərini zədələyə, elektrik enerjisinin kəsilməsinə səbəb ola, peykləri və GPS kimi rabitə sistemlərini sıradan çıxara bilər. Şimal Qütbünün cənubundakı ərazilərdə şimal işıqlarını görünə bilər, lakin texnologiya və infrastruktur üçün riskə diqqətlə nəzarət edilməlidir.
Belə fırtınaların dəqiq vaxtını və gücünü proqnozlaşdırmaq çətindir, lakin onlar Günəşin 2025-2026-cı illərə düşən hazırkı 11 illik dövrünün pik dövründə daha tez-tez baş verə bilər.
NASA-nın Kaliforniyadakı Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasından aparıcı müəllif Ceymi Jasinski deyib: “Bütün əlamətlər Günəşin uzunmüddətli aşağı aktivlik mərhələsinə girdiyini göstərirdi. Buna görə də bu tendensiyanın dəyişməsini görmək təəccüblü idi. Günəş tədricən oyanır”.
Artan aktivlik daha çox günəş ləkələri, alovlar və Günəş səthindən materialın potensial təhlükəli atılması deməkdir. Bu, Günəş küləyinin təzyiqi artdıqca Günəşin xarici atmosferinin – heliosferin genişlənməsinə səbəb ola bilər.
Yer üzündə bu, maqnitosferi – planetin qoruyucu maqnit kozasını zəiflədə bilər ki, bu da bizi günəş hissəciklərinə qarşı daha həssas edəcək. Günəş hissəciklərinə artan məruz qalma, kosmos missiyaları zamanı sağlamlıq problemlərini təhdid edən daha yüksək səviyyəli radiasiya ilə qarşılaşa bilən astronavtlar üçün risklər yaradır.
O, həmçinin peyklərə və kosmik gəmilərə zərər verə bilər, gündəlik həyat üçün vacib olan rabitə və naviqasiya sistemlərini poza bilər. Məsələn, İlon Maskın “Starlink” peyk interneti bu yaxınlarda şiddətli geomaqnit qasırğasının zirvəsində böyük bir kəsilməyə məruz qalıb. Problemlər gecə yarısından az əvvəl başlayıb və Yer kürəsini bürüyən günəş fırtınalarının yeni dalğasından sonra “Starlink” istifadəçilərindən 50.000-dən çox mesaj gəlub.
Günəş hissəcikləri həmçinin Yerin yuxarı atmosferinə təsir edərək ozon səviyyələrini potensial olaraq dəyişdirə və səthə çatan ultrabənövşəyi radiasiyanın miqdarını artıra bilər.
NASA komandası izah edib ki, Günəş 11 illik fəaliyyət dövrlərindən keçir və bu dövrlərdə günəş ləkələrinin sayında dəyişikliklər müşahidə olunur. Zəif 24-cü dövrədən (2008-2019) sonra hazırkı 25-ci dövrə nəzərəçarpacaq dərəcədə yüksək aktivlik nümayiş etdirir.
“Astrophysical Journal Letters”də dərc edilən araşdırma, Günəş aktivliyindəki bu artımın daha uzun 22 illik dövrün bir hissəsi ola biləcəyini, Günəşin gözlənilən sakit dövrə girməkdənsə, indi öz sirli 20 illik enişini təkrar etdiyini göstərir.
2008-ci ildən etibarən günəş küləyinin sürəti 6%, sıxlığı 26%, temperaturu 29%, təzyiqi isə 45% artıb. Bu daha dinamik günəş mühiti günəş fırtınalarının sayının artmasına və onların Yerin maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsirinin artmasına səbəb olur.
