44 günlük Vətən müharibəsi təcrübəsi keçmişimiz və gələcəyimiz haqqında nə deyir?
Qarşıdan 27 sentyabr – Vətən müharibəsinin başlanmasının 6-cı ildönümü gəlir. Düz 6 il bundan öncə işğaldakı torpaqların hərbi yolla azad etməyə qərar verən Azərbaycan, cəmi 44 gün ərzində erməni faşizmini darmadağın edərək böyük tarixi uğura nail oldu. Lakin xalqımızı 8 Noyabr zəfərinə aparan yol asan olmadı.
30 illik diplomatik səy və boşa çıxan ümidlər…
12 may 1994-cü il tarixində Azərbaycanla Ermənistan arasında atəşkəs sazişinin imzalanmasından sonra rəsmi Bakı problemin sülh yolu ilə, diplomatik kanallar vastəsilə həlli istiqamətində mütəmadi addımlar atmağa başladı. Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyev Ermənistan rəhbərliyi ilə görüşlər keçirməklə yanaşı, beynəlxalq təşkilatların da bu məsələdə yaxından iştirakına cəhd edir, bu məqsədlə həmin təşkilatlarla da sistemli iş aparırdı.
Həmin vaxt Azərbaycan qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri, həm də erməni faşizminin işğalçılıq siysətini ifşa etmək, beynəlxalq ictimaiyyəti baş verənlər haqqında dolğun və obyektiv şəkildə məlumatalndrımaq idi. Çünki erməni təbliğat maşını xaricdəki himayədarlarının köməyi ilə baş verənlər haqqında dünya ictimaiyyətinə yanlış məlumatlar verir, Azərbaycanı deyil, Ermənistanı işğala, soyqırımına məruz qalan tərəf kimi təqdim etməyə çalışırdı. Məhz Ümummilli Liderin yorulmaz səyləri, diplomatik səriştəsi, sonsuz fədakarlığı sayəsində beynəlxalq təşkilatlar, eləcə də BMT, həmçinin, bir sıra dünya dövlətləri erməni işğalı haqqında obyektiv məlumat ala bildi. Nəticədə, beynəlxalq ictimaiyyətin baş verənlərə baxışı və münasibəti dəyişdi. BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası erməni işğalını pisləyən, işğalçıların zəbt etdikləri ərazilərdən çıxmasını tələb edən qətnamələrlə çıxış etdi.
Sonrakı dönəmdə erməni faşizminin ifşası siyasəti Prezident İlham Əliyev tərəfindən ardıcıl şəkildə davam etdirilməyə başladı. Beynəlxalq konfrans və tədbirlərdə, forum və debatlarda Ermənistan hakimiyyətinin işğalçı siyasətini parlaq şəkildə ifşa edən Prezident İlham Əliyev, Azərbaycanın haqlı mövqeyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Rəsmi Bakının müharibə üçün hazırladığı siyasi zəmin: Diplomatik tərk-silah!
Ermənistanın Qarabağ probleminin diplomatik yolla həllinə süni şəkildə mane olması, bu prosesi məqsədli şəkildə uzatması Azərbaycanı problemin hərbi müstəvidə həlli iqtisqamətində tədbirlər görməyə vadar edirdi. Lakin rəsmi Bakı yaxşı bilidi ki, bundan öncə müharibə üçün gərəkli siyasi zəmin formalaşdırılmalı, erməni faşizmi və ona dəstək verən qüvvələr ilk növbədə diplomatik baxımdan tərk-silah edilməli idi. Buna görə də Azərbaycan diplomatiyası Prezident İlham Əliyevin ldierliyi altında siyasi müstəvidə Ermənistanın ifşası istiqamətində aktiv iş aparır, bəzi hallarda düşmən dövlətin təmsilçiləri ilə üzbəüz müzakirə və debatlarda iştirak edərək İrəvan təmsilçilərini dəmir arqumentləri ilə çıxılmaz vəziyyətdə qoyurdular. Bu baxımdan 15 fevral 2020-ci il tarixində Münxen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə və Ermənistan Respublikasının baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı ilə Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı panel müzakirəsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Həmin panel müzakirəsində Prezident İlham Əliyev Nikol Paşinyanı inkaredilməz faktlar və dəmir məntiqlə ifşa edərək Ermənistanın işğalçı dövlət olduğunu bütün dünyaya bir kəs daha sübut etdi. Bu və bu kimi diplomatik addımlar beynəlxalq ictimaiyyətin Azərbaycana dəstəyini təmin etdi, Ermənistana himayədarlıq edən dövlətləri 44 günlük Vətən müharibəsində işğalçı dövlətə dəstək verməkdən çəkindirdi.
27 sentyabr – Böyük gün!
Ermənistanın təcavüzkar siyasətdən heç cür imtina etməməsi, Azərbaycanın sülh səylərini cavabsız qoyması 27 sentyabr 2020-ci il tarixində dövlətimizi öz ərazi bütövlüyünü silah gücünə təmin etmək məcburiyyəti qarşısında qoydu. Nəticədə, 27 sentyabr tarixində başlayan müharibə cəmi 44 gündən sonra – 2020-ci ilin 10 noyabr tarixində Ermənistanın kapitulyasiyası ilə nəticələndi. İşğaldakı Azərbaycan torpaqları Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında düşmən işğalından azad edildi.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri 44 günlük Vətən müharibəsində sadəcə torpaqları azad etmədi. Həm də dünya hərb tarixində bir sıra yeniliklərə imza atdı ki, məlum yeniliklər bu gün də dünyanın qabaqcıl dövlətləri tərəfindən öyrənilməkdə, tədqiq edilməkdədir.
Müharibə dönəmində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində bir dəfə də olsun fərarik halına rast gəlinmədi. Azərbaycan Ordusu hətta taktiki məqsədlə belə olsa bir addım da olsun geri çəkilmədi ki, bu da dünya hərb tarixində bənzəri olmayan bir hadisədir.
Ön cəbhədə hərbi əməliyyatlın tam vüsətlə davam etdiyi bir zamanda Azərbaycan diplomatiyası və mediası da düşmənlə müvafiq cəbhələrdə mübarizəsini davam etdirdi. Prezident İlham Əliyevin 44 günlük Vətən mharibəsi dönəmində dünyanın nüfuzlu beynəlxalq media qurumlarına, televiziyalarına verdiyi müsahibələr Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya yayılmasında həlledici rol oynadı.
Müharibə dönəmində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri ilə yanaşı, digər dövlət qurumları da böyük fədakarlıqlar sərgiləyərək tarixi qələbəyə böyük töhfələr verdilər. Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) peşəkarlığı və ayıq-sayıqlığı sayəsində müharibə dönəmində ölkə daxilində düşmənin hər hansı terror-diversiya fəaliyyətinə imkan verilmədi. Ölkəmizə yönəlik bütün təhdid və təhlükələr DTX tərəfindən zamanında de-şifrə edilərək zərərsizləşdirildi.
DTX və əlaqədar güc orqanları post-müharibə dönəmində də Ermənistan və onun himayədarlarını məyus etməkdə davam etdi. Bütün bu sistemli və çoxşaxəli fəaliyyət fonunda Azərbaycanın əldə etdiyi qələbənin nəticələri qorunub saxlanıldı, bütün dünya bu nəticələrini qəbul etməyə məcbur oldu.
Bu gün Azərbaycanla Ermənistan arasında de-fakto sülh mövcud olsa da, yeni bir gərginlik və qarşıdurma ehtimalı da mövcuddur. Buna səbəb Ermənistan konstitusiaysında Azərbaycan və Türkiyə ilə bağlı torpaq iddialarının hələ də öz əksini tapması, Ermənistan cəmiyyətindəki revanşist qüvvələrin bəzi hallarda hökumətdə təmsil olunan qüvvələr tərəfindən dəstəklənməsidir. Bu isə o deməkdir ki, hər bir Azərbaycan vətəndaşı öz ayıq-sayıqlığını qoruyub saxlamalı və hər an 44 günlük Vətən müharibəsində olduğu kimi Müzəffər Ali Baş Komandanın ətrafında birləşməyə hazır olmalıdır!
Seymur ƏLİYEV
