Bakı onuncu yubiley Formula-1 Qran-prisini qəbul etməyə hazırlaşır. Ötən illər ərzində Bakı Şəhər Halqası rekordların, gözlənilməz qələbələrin və dramatik finişlərin ünvanına çevrilərək çempionat təqviminin ən gözlənilməz traslarından biri kimi tanınıb. 2026-cı ildə isə Bakı yarışını gözlənilməz edən məqamlardan biri çempionluq uğrunda mübarizədir: mövsümün lideri Kimi Antonelli ən yaxın izləyicisini 81 xal qabaqlayaraq Azərbaycan Qran-Prisinə gəlir.
Bu barədə Cumhuriyyet.az-a Bakı Şəhər Halqasından məlumat verilib.
Qeyd olunub ki, bu il yarış həftəsonunun cədvəli də fərqli olacaq. Sərbəst yürüşlər cümə axşamı sentyabrın 24-də, sıralama turu cümə günü, əsas yarış isə şənbə günü sentyabrın 26-da keçiriləcək:
“Herman Tilkenin layihələndirdiyi Bakı Şəhər Halqasında ilk Formula 1 yarışı 2016-cı ildə keçirilib. Həmin il mərhələ Avropa Qran-Prisi adlanırdı. 2017-ci ildən etibarən isə Bakı yarışı təqvimdə Azərbaycan Qran-Prisi adı ilə yer alır. Bu müddətdə yalnız 2020-ci ildə COVID-19 pandemiyası səbəbindən yarış baş tutmayıb”.
Məlumata görə, Bakı Şəhər Halqasında bir dövrənin uzunluğu 6,003 kilometrdir. Pilotlar yarış zamanı 51 dövrə tamamlayaraq ümumilikdə 306 kilometrdən çox məsafə qət edirlər. Saat əqrəbinin əksi istiqamətində hərəkət edilən tras 20 döngədən ibarətdir.
Trasın ən məşhur hissələrindən biri İçərişəhər divarları boyunca uzanır. Səkkizinci döngədə yolun eni təxminən 7,6 metrədək azalır. Burada baryerlərin yaxınlığı pilotlara səhv etmək üçün demək olar ki, heç bir imkan vermir. Bakı trasının daha bir fərqli xüsusiyyəti isə onun start hissəsidir: poul mövqeyi ilə birinci döngədəki əyləcləmə nöqtəsi arasında cəmi 141 metr məsafə var:
“Bakı həm də bolidin sazlanması baxımından komandaların işini çətinləşdirən traslardandır. İçərişəhərdəki dar və yavaş döngələrdən sonra pilotları uzun və yüksək sürətli hissələr gözləyir. Buna görə komandalar döngələrdə lazım olan aerodinamik yüklənmə ilə düzlüklərdə yüksək sürət arasında düzgün balans tapmalıdırlar. Baryerlərin trasa yaxın olması isə hər bir səhvin qiymətini artırır.
Bakı trasında sürətin nə qədər yüksək ola biləcəyini 2016-cı ildə Valtteri Bottas göstərdi. Williams komandasında çıxış edən finlandiyalı pilot təxminən 378 km/saat sürətə çatdı. Bu göstərici bu günədək Formula 1 bolidinin yarış həftəsonunda qeydə aldığı ən yüksək sürətlərdən biri olaraq qalır.
Amma Azərbaycan Qran-Prisini fərqləndirən yalnız trasın quruluşu deyil. Yarışın ilk illərindən etibarən Bakı ayrı-ayrı yarışların nəticəsinə, bəzən isə çempionatın ümumi gedişinə təsir edən hadisələrin də şahidi olub. 2017-ci il Azərbaycan Qran-Prisi mövsümün ən yaxşı yarışı seçilib. Həmin yarışın ən çox xatırlanan anlarından biri Təhlükəsizlik Avtomobilinin arxasında Sebastyan Fettel və Lyuis Hemilton arasında yaşanan insident olub. Yarış ərzində 42 ötmə qeydə alınıb. Onuncu yerdən start götürən Daniel Rikkardo isə bütün hadisələrdən maksimum yararlanaraq Bakıda qələbə qazanıb.
Bir il sonra əsas hadisələrdən biri Red Bull pilotları Daniel Rikkardo və Maks Ferstappen arasında yaşanıb. Yarış boyu bir neçə dəfə mövqe uğrunda mübarizə aparan komanda yoldaşları sonda toqquşaraq mübarizəni dayandırıblar. Daha sonra lider Valtteri Bottas trasdakı qalıqların üzərindən keçərək təkərini partladıb və finişə az qalmış qələbəni əldən verib.
2021-ci ildə də qalib sonadək bəlli olmayıb. Yarışa liderlik edən Ferstappenin yüksək sürətlə qəza etməsindən sonra yarış qırmızı bayraqlarla dayandırılıb. Restartda isə onun çempionluq uğrunda əsas rəqibi olan Hemilton birinci döngədə səhvə yol verib və nəticədə xalsız qalıb.
2024-cü ildə də mübarizə son dövrələrədək davam edib. Oskar Piastri uzun müddət Şarl Leklerin təzyiqi altında olsa da, liderliyi qoruyaraq Bakıda qalib gəlib. Sondan əvvəlki dövrədə isə Serxio Peres və Karlos Saynsın toqquşması hər iki pilot üçün yarışı erkən başa çatdırıb.
2025-ci il də hadisəsiz ötüşməyib. Sıralama turu qırmızı bayraqlara görə altı dəfə dayandırılıb və bununla Formula 1-də yeni rekord qeydə alınıb. Sessiya 1 saat 58 dəqiqə davam edib və 2024-cü ildə Bakıda keçirilən yarışdan daha uzun çəkib.
Bütün bunlar Bakı Şəhər Halqasının nə qədər gözlənilməz ola bildiyini göstərir. Burada poul mövqeyindən başlamaq belə qələbəyə zəmanət vermir. Uzun düzlük ötmə imkanları yaradır, Təhlükəsizlik Avtomobilinin trasa çıxması isə komandaların bütün planlarını bir anda dəyişə bilər.
Serxio Peres Bakı trasında 2021 və 2023-cü illərdə qalib gələrək Azərbaycan Qran-Prisini iki dəfə qazanan ilk pilot kimi tarixə düşüb. Maks Ferstappen isə 2022 və 2025-ci illərdə finiş xəttini birinci keçərək keçmiş komanda yoldaşının göstəricisini təkrarlayıb. Beləliklə, Bakıda onuncu yarış öncəsi hər iki pilotun hesabında iki qələbə var.
Şarl Leklerin Bakı statistikası isə fərqli məqamla seçilir. Ferrari pilotu 2021, 2022, 2023 və 2024-cü illərdə ardıcıl dörd dəfə Bakıda poul mövqeyini qazanıb. Ferstappen 2025-ci ildə bu seriyanı dayandırsa da, Lekler hələ də Bakı mərhələsində ən çox poul qazanan pilotdur. 2019-cu ildə qeydə aldığı 1:43,009 nəticə ilə yarışın ən sürətli dövrə rekordu da ona məxsusdur. Maraqlısı odur ki, Lerkler Bakıda qazandığı dörd poulun heç birini qələbəyə çevirə bilməyib. Bu nəticələr Bakı yarışının necə də gözlənilməz olduğunun daha bir sübutudur.
Bu dəfə Bakıya çempionatın lideri kimi Kimi Antonelli gəlir. Mercedes pilotu əvvəlki mərhələdə – Madriddə qalib gəlib və mövsümün ilk 14 yarışından səkkizini qələbə ilə başa vurub. Mövsümün sonuna doqquz mərhələ qalmış italiyalı komanda yoldaşı Corc Rasseli 81 xal qabaqlayır.
Antonelli üçün Bakı tanış trasdır. 2025-ci ildə italiyalı pilot burada sıralanmanı 4-cü pillədə başa vurub, yarışı da eyni nəticə ilə tamamlayıb. Bir il sonra isə Antonelli Azərbaycana çempionatın lideri kimi qayıdır”.
Bildirilib ki, digər maraqlı məqamlardan biri Ferstappen və Leklerin nəticələri olacaq: “Ferstappen qalib gəlsə, Azərbaycan Qran-Prisini üç dəfə qazanan ilk pilot olacaq. Lekler isə Bakıda növbəti poulunu qazanmaqla yanaşı, ilk dəfə ön sıradan başladığı yarışı qələbə ilə başa vurmağa çalışacaq.
Bu il Formula 2 yarışlarının formatı da fərqli olacaq. F2 Azərbaycan Qran-Prisinin yeganə dəstək seriyası olduğundan Bakı mərhələsi üçün proqram genişləndirilib. Cümə axşamı sərbəst yürüşdən sonra iki sıralama turu keçiriləcək. Cümə günü pilotlar əvvəlcə sprintdə, daha sonra ilk əsas yarışda mübarizə aparacaqlar. İkinci əsas yarış isə şənbə günü baş tutacaq. Formula 2-də bu format yalnız Bakı mərhələsində tətbiq ediləcək.
2026-cı il yarışı Formula 1-in Azərbaycandakı tarixində onuncu mərhələ olacaq. 2016-cı ildə Avropa Qran-Prisi adı ilə başlayan Bakı yarışı sonrakı illərdə Azərbaycan Qran-Prisi kimi Formula 1 təqvimində öz yerini tutub.
Əvvəlki doqquz il göstərib ki, Bakı yarışında vəziyyət bir neçə dövrə, bəzən isə bir döngə ərzində tamamilə dəyişə bilər. Dar küçələr, uzun düzlüklər və baryerlərin yaxınlığı pilotlara səhv üçün çox az imkan verir. İndi isə Bakı Şəhər Halqasında bu tarixə onuncu yarış əlavə olunacaq”.
