Dekabr ayının 7-də Qazax Dövlət Dram Teatrına “Səmirsiz”lik çökdü. Səbəb həmin gün bu teatrın səhnəsində tamaşaçıları tamaşa sonrası bir saatdan çox saxlayan, qızğın müzakirəyə səbəb olan, Samuel Bekketin “Sözsüz əməl” pyesinin motivləri əsasında səhnələşdirilmiş “Səmirsiz” tamaşası oldu. Səhnə əsərinin müəllifi rejissor Abdulla Elşadlı, quruluşçu rəssamı Sahib Əhmədov (Şəki Dövlət Dram Teatrının baş rəssamı; bu iki teatr arasında ilk əməkdaşlıqdır), bəstəkarı Azər Hacıəsgərli, butafor-rəssamı Səyad Məmmədovdur. Mono tamaşanın ifaçısı isə Qazax Dövlət Dram Teatrının aktyoru Rüfət Ömərdir.
Tamaşa Bekketin mətninə, onun dünyasına və fəlsəfəsinə bizim cəmiyyətdən müasir şüur axınıdır. Pyesi tərcümə edən, səhnələşdirən və quruluş verən Abdulla Elşadlı söyləyir ki, cəhənnəmin ən qorxulu yeri sözsüz deyil, səmirsiz yeridir. Səmirsiz olmaq – tək söz deməmək, sükut edib dinməmək deyil, həm də bunu əmələ daşımaqdır, fəaliyyətsiz, təslim olmaqdır… Səmirsizlik bir damğa, möhürdür ki, bu damğanın dəmiri cəmiyyət, onu qızdıran kömürü isə susqunluq və etiraz etməməkdir.
Afişadan da göründüyü kimi, tamaşanın qəhrəmanı olan “Kişi” “Səmirsiz”liklə möhürlənib. Bu möhürü ömürlük açmaq mümkün olmayacaq. Möhür ölümə, məhvə məhkumdur. Amma və lakin sonsuz ölümə… Yəni ölməyə belə qoymayan, amma eyni zamanda hər saniyə öldürüb dirildən, dirildib öldürən, axırda birdəfəlik məhv edən möhür – “SƏMİRSİZ”lik.
Sujet abstrakt və absurddur. Onu sözə çevirmək olmur. Cəhd etsək də, alınmayacaq. Öz daxili nizam-intizamı var. Burada isə səmirsizlik var. Səmirsiz cəmiyyətdə isə nizam-intizam yoxdur. Burada xaos hökm sürür, hər şey abstrakt şəkildə gülməlidir, gülməli olduğu qədər ağlamalıdır. Lap “Sizif haqqında mif” kimi… Əzab bitmir. Əzab daim davam edir və bu sonsuza qədər belə olacaq. Niyə? Vaxtında bu kişi susdu. Susdu və elə anda dindi ki, artıq onun danışmağının nəinki cəmiyyətə, heç özünə də xeyri olmadı. Artıq məhv olmuş şüura, cəmiyyətə söz demək özü bir lazımsız nəsnədir. Dedikcə daha da dərinliyə çəkir və yol göstərdiyin yerdə özün onların yolunu qazıb xəndəyə çevirirsən, çünki sözünü vaxtında demədin. Susdun və susmağınla səmirsiz cəmiyyət yaratdın. İndi çək əzabını. İndi heç ölə də bilməyəcəksən! Hayqır bu əzaba, bu isti, qızmar ilğımları adamı kömür edən səhraya. Hayqır, zatən səsin də çıxmır! Səmirsizsən!
Sondakı təzim zamanı Okaberin “Qara mamba” repində deyildiyi kimi:
“Bir də qara banda haqqını tapdalasa,
Susmasan başın evə gedər salafanda!
Burda belə yazılıb qanunları cəngəlliyin!
Onlar adam ətindən kabab çəkir, xəngəl yeyir,
Eşidən qulağı kəsir, görən gözü çəngəlləyir,
Dostları dar ağacından asıb sevgini əngəlləyir.
Hər kəsə “sən gəl” deyib
Biz də səngərdəyik…”
…sən də dinməkdən qorxdun ki, başın qara salafanda evinə gedər. Kaş elə olaydı, halbuki indi “Səmirsiz”liyə məhkum olmusan.
Tamaşanı izləmək istəyənlər Qazax Dövlət Dram Teatrının rəsmi Facebook və Instagram səhifələrində, eləcə də teatrın rəsmi saytında aylıq repertuarına nəzər salsınlar. Gəlib bu “Səmirsiz” absurd və mənasız etiraza baxsınlar.
