PKK-nın qurucusu, 25 ildir İmralı adasında saxlanılan ömürlük məhbus Abdullah Öcalan Ankaranın Suriyadakı kürd qüvvələrinə tərk-silah çağırışı etmək tələbini yerinə yetirməkdən imtina edib.
40 ildir Türkiyə dövlətinə qarşı partizan-terror müharibəsi aparan radikal solçu qrupun lideri ilə Türkiyə dövlətinin rəsmi şəxsləri arasında son danışıqlar bu yaxınlarda baş tutub. Türkiyə qanunvericilərindən ibarət partiyalararası qrup həbsxanada Öcalanı ziyarət edib. Məlum olub ki, PKK lideri Ankaranın tələblərinə asanlıqla tabe olmaq istəmir, özünü naza qoyur, necə deyərlər, yuxarıdan gedir.
Bu, o adamdır ki, 1999-cu ilin fevralında Türkiyənin xüsusi xidmət orqanları tərəfindən Keniyanın paytaxtı Nayrobidə paketlənərək Türkiyəyə gətirələndə elə təyyarədəcə can qorxusundan əməkdaşlığa hazır olduğunu bildirmişdi.
1998-1999-cu illərdə Türkiyə bu şəxsə dünyanın dar etmişdi. O, Suriyadan qaçıb Yunanıstana, oradan keçib Rusiyaya gedir, Rusiyanı tərk edib yunan Kiprinə yollanır, oradan İtaliyaya uçurdu. Yaxalanmazdan günlər öncə Avropanın bütün aeroportları onun uçduğu özəl təyyarəni qəbul etməkdən imtina etmişdi. O zaman İsrail, Rusiya, ABŞ kimi ölkələr bu terrorçunun, nəhayət, Türkiyəyə təslim edilməsi üçün həmrəylik nümayiş etdirirdilər.
Sonda o tutuldu, Türkiyəyə gətirildi, həbsxanaya salındı, mühakimə olundu, minlərlə cinayətdə əli, imzası olmasına baxmayaraq, güllələnmədi (Türkiyədə artıq edam hökmünə moratorium qoyulmuşdu). Əksinə, həbsxanada ona xüsusi, yaxşı şərait yaradıldı, hazırda da öz nökər-naibləri ilə birlikdə, bir zamanlar Kolumbiya narkokartelinin lideri Pablo Eskobarın özü üçün tikdirdiyi həbsxanada komfortda yaşadığı kimi lüks həbs həyatı yaşayır.
Görünən odur ki, Türkiyə hakimiyyəti ona qarşı yumşaldıqca Öcalanın mövqeyi sərtləşir, özünü daha ötkəm, situasiyanın ağasıymış kimi aparır. İndi o, lazım gələndə ictimaiyyətə teleradio müraciəti edir, yanına vəkillər briqadası gəlir, hüzuruna deputatlardan ibarət nümayəndələr qrupu təşrif buyurur. Beləcə, İmralı adası Türkiyə, İraq, Suriya kürdlərinin paytaxtına dönüb. Onlar hər gün İmralıdan yeni xəbər və təlimatlar gözləyirlər.
Artıq Türkiyədə hər kəs Aponun azadlığa buraxılamasını gün, ay məsələsi sayır. Son razılaşmalar, anlaşmalar gedir. Bundan əvvəl o, PKK-nın ləğv olunması barədə razılığa gəldiyini bəyan etmiş, amma əlavə güzəştlərə getməkdən imtina etdiyini bildirmişdi. Nəticədə PKK-nın bir hissəsi İraqın şimalına, Suriyanın şərqinə köç edib.
Ankara anlayır ki, PKK-nın Türkiyədə silahlı fəaliyyətini dayandırması və minimuma endirməsi, qılaf dəyişdirib mülki və siyasi həyata transfer etməsi hələ PKK-nın yox olması demək deyil. Bu təşkilat öz mövcudluğunu Suriyanın şərqində və İraqın şimalında qoruyub saxlayacaqsa, bir gün yenə də Türkiyənin ərazisinə sıza, təmərküzləşə və yenidən silahlı mübarizəyə başlaya bilər.
“Kürd acılımı” illərində elə olmuşdu. Türkiyə dövləti PKK militanlarına amnistiya vermiş, onlar üstü açıq yük maşınları ilə dağlardan enmiş, kürdlərin kompakt yaşadığı şəhərlərdə yeraltı bunkerlər, silah depoları hazırlayaraq silahlı mübarizənin yeni mərhələsinə hazırlaşmışdılar.
Ankara həmin səhvi yenidən buraxmaq istəmir. Ona görə də məqsəd PKK-nın Suriyadakı hərbi qanadını silahsızlaşdırmaq, Suriyanın şərqində fəaliyyət göstərən kürd qüvvələrinin Dəməşqə inteqrasiyasına nail olmaqdır.
PKK lideri isə Suriyadakı qüvvələri öz əlindəki ən güclü kart sayır və onu əlindən verməyə tələsmir.
Türkiyə parlamentinin üzvlərindən ibarət qarışıq heyətin 76 yaşlı PKK lideri ilə 5 saatlıq görüşündə də əsas mövzu Suriyadakı kürd qüvvələrinin gələcəyi olub.
Türkiyə Suriyanın daxilində faktiki muxtar bölgə kimi fəaliyyət göstərən Suriya Demokratik Qüvvələrini (SDQ) PKK-nın bir qolu hesab edir. Çünki SDQ-nin idarəetmə modeli, strategiyası və təsis prinsipləri Öcalanın qoyduğu təməl üzərində bərqərardır. Üstəlik, qurumun hərbi qanadının lideri Məzlum Abdi PKK-nın qurucusunun “tələbə”sidir.
Öz növbəsində, Suriya kürdlərinin hərbi rəhbərliyi Türkiyə ilə PKK arasındakı sülh prosesinin onları narahat etmədiyini bildirir. “Qonşumuz Türkiyədən hərbi, inzibati və təhlükəsizlik strukturlarımızı təhdid kimi görməməsini xahiş edirik, çünki onlar sülh və təhlükəsizlik institutlarıdır”, – deyə Abdi bu yaxınlarda İraq Kürdüstanında keçirilən təhlükəsizlik forumunda çıxış edərkən deyib.
Bu yaxınlarda Türkiyə Böyük Millət Məclisinə PKK ilə əlaqədə ittiham olunaraq məhkum edilmiş yüzlərlə məhbusun əfvinə yol açacağı gözlənilən qanunlar paketi təqdim olunacaq. Bu qanun layihəsinin sonda Öcalanın da əfvinə səbəb olacağına ümid bəslənilir. Görünür, Öcalan əfv olunacağına tam əmindir deyə, daha əvvəlki kimi hökumətlə konstruktiv əməkdaşlıq etmək, Suriyadakı qüvvələrin tərk-silahı üçün müraciət etmək istəmir.
Bu da başqa bir məsələdir ki, Öcalanın olası müraciətindən sonra kürd qüvvələri Dəməşqə tabe olacaqlar, ya olmayacaqlar, silahı yerə qoyacaqlar, ya qoymayacaqlar. Ehtimal ki, yerli kürd militanları etnik zorakılıq dalğasına məruz qalacaqları bəhanəsiylə Suriya hökumətinə tabe olmaqdan boyun qaçıracaqlar.
Araz Altaylı, Musavat.com
