Son illərdə Azərbaycanda əhali artım tempinin zəifləməsi demoqrafik mütəxəssislər arasında ciddi müzakirələrə səbəb olub. Rəsmi statistikalar göstərir ki, ölkədə doğum nisbəti azalıb və bu, gələcək demoqrafik proqnozlar üçün narahatlıq doğurur. Sosioloqlar bu vəziyyətin arxasında duran əsas səbəbləri araşdırır.
Sosioloqların fikrincə, əhali artımının zəifləməsinin başlıca səbəblərindən biri iqtisadi amillərdir. Ailələrin artan xərcləri, xüsusilə də mənzil, təhsil və səhiyyə xərcləri, gənc cütlükləri daha az uşaq sahibi olmağa və ya ailə qurmağı təxirə salmağa vadar edir.
Şəhərləşmə prosesi və urbanizasiya da bu tendensiyada mühüm rol oynayır. Kənd yerlərindən şəhərlərə köç, həyat tərzinin dəyişməsi, eləcə də qadınların təhsil səviyyəsinin və karyera imkanlarının artması doğum nisbətlərinə birbaşa təsir göstərir.
Müasir cəmiyyətdə qadınların peşəkar fəaliyyətlərə daha çox cəlb olunması və karyera qurmağa üstünlük verməsi ailə planlaşdırmasına yanaşmanı dəyişdirib. Bir çox qadınlar ana olmağı karyera hədəflərindən sonra ikinci plana keçirir.
Eyni zamanda, ailə dəyərlərindəki dəyişikliklər və kiçik ailə modelinə üstünlük verilməsi də əhali artımının zəifləməsinə töhfə verir. Əvvəllər geniş ailələr norma idisə, indi cütlüklər adətən bir və ya iki uşaqla kifayətlənməyə meyl edirlər.
Bu demoqrafik çağırışlarla mübarizə aparmaq üçün dövlət tərəfindən müvafiq sosial və iqtisadi dəstək proqramlarının həyata keçirilməsi vacibdir. Gənc ailələrə mənzil, uşaq baxımı və təhsil sahəsində verilən dəstək doğum nisbətlərinin artırılmasına kömək edə bilər.
Ümumilikdə, Azərbaycanda əhali artımının zəifləməsi mürəkkəb və çoxfaktorlu bir problemdir. Bu tendensiyanın dərindən araşdırılması və düzgün strategiyaların müəyyən edilməsi ölkənin uzunmüddətli sosial-iqtisadi inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.
