Siciliyanın vəhşi təbiətinin qoynunda, Toskananın yaşıl təpələrini xatırladan bir mənzərənin ortasında, insanı həm dəhşətə gətirən, həm də heyran edən nəhəng bir beton örtük uzanır. “Cretto di Burri” və ya “Böyük Çat” olaraq bilinən bu möhtəşəm yapı, sadə bir sənət əsəri deyil; o, bütöv bir qəsəbənin məzar daşıdır.
Bu nəhəng beton səth, 1968-ci ildə baş verən dəhşətli zəlzələ nəticəsində yerlə yeksan olan Gibellina qəsəbəsinin xarabalıqları üzərində ucalır. Zəlzələ minlərlə insanın həyatına son qoymuş, qəsəbəni tamamilə məhv etmişdi. Bu faciəvi hadisə, bölgənin tarixində silinməz izlər buraxmışdı.
İtalyan rəssam Alberto Burri, bu faciənin unudulmaması və qurbanların xatirəsinin əbədiləşdirilməsi üçün qeyri-adi bir layihəyə imza atdı. O, dağılmış qəsəbənin küçələrini və evlərinin konturlarını təqlid edən nəhəng bir beton örtük yaratmağı təklif etdi. Bu, sadəcə bir tikili deyil, həm də bir xatirə abidəsi idi.
80 min kvadrat metrdən çox ərazini əhatə edən “Cretto di Burri”, dağılmış qəsəbənin hər bir küçəsini və binasını betonla örtərək, sanki zamanı dondurmuşdur. Bu yapı, həm soyuq və sərt bir xatırlatma, həm də keçmişə hörmət əlamətidir. O, faciənin miqyasını və itirilmiş həyatların dəyərini xatırladır.
Bu nəhəng beton labirint, günəş işığında ağappaq parlayaraq, həm yerli əhali, həm də ziyarətçilər üçün dərin bir emosional təsir bağışlayır. Burri’nin əsəri, təkcə bir sənət əsəri deyil, həm də insan iradəsinin və xatirəsinin gücünü simvolizə edən möhtəşəm bir abidədir. O, dağıntıdan doğan bir ümid işığı, unudulmuş bir qəsəbənin səssiz fəryadıdır.
