Nyu-Yorkdakı Brookhaven Milli Laboratoriyasında yerləşən Relativistik Ağır İon Toqquşdurucusu (RHIC) tədqiqatçıları, fizika dünyasında əhəmiyyətli bir sıçrayışa imza ataraq, 30 illik bir nəzəriyyəni eksperimental olaraq təsdiqləyiblər.
Alimlər, kvant vakuumunda mövcud olan virtual kvarkları yüksək enerjili toqquşmalar vasitəsilə aşkarlana bilən maddəyə çevirməyi bacarıblar. Bu nailiyyət, maddənin necə yarandığına dair fundamental suallara cavab tapmaqda böyük bir addımdır.
Kvant vakuumu, “boşluq” kimi görünsə də, əslində daim yaranıb yox olan virtual hissəciklər, o cümlədən kvarklar və antikvarklarla doludur. Bu hissəciklər normalda o qədər qısa müddətə mövcud olur ki, onları birbaşa müşahidə etmək mümkün deyil.
RHIC-də aparılan təcrübələrdə, tədqiqatçılar bu virtual kvarkları “real” və aşkarlana bilən hissəciklərə çevirmək üçün qızıl ionlarını işıq sürətinə yaxın sürətlə toqquşdurublar. Bu toqquşmalar nəticəsində yaranan güclü elektrik və maqnit sahələri virtual kvarkları vakuumdan çıxararaq onları maddəyə çevirib.
Bu kəşf, kvant elektrodinamikası və kvant xromodinamikasının əsas prinsiplərini dəstəkləyir və kainatın ən təməl quruluş daşlarını anlamağımıza kömək edir. O, həmçinin, güclü sahələrin virtual hissəcikləri real hissəciklərə çevirə biləcəyi fikrini sübut edir.
30 il əvvəl irəli sürülmüş bu nəzəriyyənin eksperimental təsdiqi, fiziklərə kainatın yaranışı, maddənin mənşəyi və qara dəliklər kimi ekzotik obyektlərin davranışı haqqında daha dərindən məlumat əldə etmək üçün yeni yollar açır.
