Son günlər dünya neft bazarlarında müşahidə olunan kəskin ucuzlaşma iqtisadi dairələrdə ciddi narahatlıq doğurub. Aparıcı neft etalonları – “Brent” və “WTI” markalı xam neftin qiymətləri əhəmiyyətli dərəcədə enərək, bir barel üçün müəyyən həddin altına düşüb. Bu vəziyyət qlobal iqtisadiyyatın gələcəyi ilə bağlı suallar yaradır.
Neft qiymətlərinin düşməsinin əsas səbəbləri arasında qlobal iqtisadi artım tempinin zəifləməsi, Çin iqtisadiyyatından gələn tələbatla bağlı narahatlıqlar və ABŞ-da faiz dərəcələrinin artırılması siyasəti önə çıxır. Bu amillər ümumdünya enerji tələbatının azalacağı proqnozlarını gücləndirir, bu da öz növbəsində neftə olan tələbi aşağı salır.
Təklif tərəfində isə OPEC+ qrupunun hasilat siyasəti və bəzi ölkələrin, xüsusilə ABŞ-ın strateji neft ehtiyatlarını bazara çıxarması kimi addımlar qiymətlərə təzyiq göstərir. Bazarda artıq təklif ehtimalı, mövcud tələbat zəifliyi ilə birləşərək, qiymətlərin daha da aşağı düşməsinə səbəb olur.
Azərbaycan kimi neft ixracatçısı ölkələr üçün neft qiymətlərinin ucuzlaşması büdcə gəlirlərinə birbaşa təsir edir. Ölkə iqtisadiyyatının neftdən asılılığının yüksək olması, bu cür qlobal dalğalanmalar qarşısında müəyyən risklər yaradır. Lakin, Azərbaycanın diversifikasiya siyasəti və qeyri-neft sektorunun inkişafı bu təsirləri yumşaltmağa yönəlib.
Analitiklər yaxın gələcəkdə neft bazarlarında volatilliyin davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar. Qlobal iqtisadiyyatın bərpası və geopolitik vəziyyətdəki dəyişikliklər neftin qiymət dinamikasına əsaslı təsir göstərəcək. Bu dövrdə enerji siyasətlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsi zərurəti yaranır.
