Son dövrlər beynəlxalq münasibətlərdə müşahidə olunan gərginlik, xüsusilə ABŞ və İran arasında yaranan vəziyyət dünya ictimaiyyətinin diqqət mərkəzindədir. Analitiklər və siyasi müşahidəçilər hesab edirlər ki, İran hazırda Ağ Evdə hökm sürən panikanı çox aydın şəkildə hiss edir və bu vəziyyətdən öz maraqları naminə istifadə etməyə çalışır.
Bu panikanın əsas səbəblərindən biri, ekspertlərin fikrincə, Donald Tramp administrasiyasının xarici siyasətindəki ardıcıl olmayan addımlar və qeyri-müəyyənlikdir. Trampın “maksimum təzyiq” kampaniyası gözlənilən nəticələri vermədi, əksinə, İranın regional fəaliyyətini daha da artırmasına və nüvə proqramını sürətləndirməsinə zəmin yaratdı.
Məhz bu səbəbdən bir çoxları yaranmış gərginliyin vəziyyətini Trampın öz günahı hesab edir. Nüvə sazişindən (JCPOA) birtərəfli qaydada çıxmaq, müttəfiqləri özündən uzaqlaşdırmaq və diplomatik kanalları məhdudlaşdırmaq kimi addımlar Tehranın beynəlxalq arenada daha cəsarətli davranmasına şərait yaratdı.
İran, Ağ Evdəki daxili çəkişmələri və xarici siyasət strategiyasındakı boşluqları diqqətlə izləyir. Bu vəziyyət, Tehrana Yaxın Şərqdəki təsirini genişləndirmək, regiondakı müttəfiqlərini gücləndirmək və ABŞ-ın sanksiyalarına baxmayaraq iqtisadi müqavimətini artırmaq üçün yeni imkanlar verir.
ABŞ-ın İrana qarşı sərt mövqeyi, bir tərəfdən, daxili siyasi auditoriyaya mesaj versə də, digər tərəfdən, beynəlxalq ictimaiyyətdə ABŞ-ın etibarlılığına dair suallar doğurur. Bu isə İranın öz mövqeyini beynəlxalq hüquq və milli maraqlar çərçivəsində möhkəmləndirmək üçün istifadə edə biləcəyi bir arqumentə çevrilir.
Gərginliyin artması regionda sabitliyi təhdid edir və potensial münaqişə riskini yüksəldir. Hər iki tərəfin də mövqelərində sərtlik nümayiş etdirməsi diplomatik həll yollarını çətinləşdirir və vəziyyətin daha da mürəkkəbləşməsinə səbəb olur.
Nəticə etibarilə, Ağ Evdəki panika və İranın bundan istifadə etməsi, Tramp administrasiyasının düşünülməmiş addımlarının birbaşa nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Bu vəziyyət, beynəlxalq siyasətdə strateji səhvlərin uzunmüddətli və ciddi fəsadlara yol açdığını bir daha sübut edir.
