Kantubek, Aral dənizinin qurumuş hissəsində yerləşən, on illərdir tərk edilmiş bir kabus şəhərdir. Bu yer, dünyanın ən qorxunc və sirli məkanlarından biri hesab olunur. Onun hekayəsi elmi fantastika filmlərini xatırladır və Sovet İttifaqının ən böyük sirlərindən birini daşıyır.
Kantubek, əslində Aralsk-7 kimi tanınan, Sovet İttifaqının ən böyük və ən gizli bioloji silah sınaq mərkəzi idi. Vozrojdeniye adasında yerləşən bu baza, soyuq müharibə dövründə dəhşətli təcrübələrə ev sahibliyi edib. Burada şarbon, çiçək xəstəliyi və digər ölümcül patogenlər üzərində işlər aparılıb.
Sovet İttifaqının süqutundan sonra baza tərk edildi, lakin onun mirası bu gün də böyük təhlükə mənbəyidir. Ən dəhşətli faktlardan biri, 200 tondan çox şarbonun (anthrax) burada basdırılmasıdır. Bu zəhərli maddənin qalıqları illərdir qumların altında gizlənir və ətraf mühit üçün ciddi risklər yaradır.
Aral dənizinin quruması ilə Vozrojdeniye adası materiklə birləşdi. Bu, keçmişdə təcrid olunmuş olan zəhərli ərazinin daha əlçatan olmasına səbəb oldu. Küləklərin zəhərli qumları yayması, həm yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələri, həm də daha geniş coğrafiya üçün potensial bir təhlükədir.
Beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusilə ABŞ-ın dəstəyi ilə, 2002-ci ildə bu ərazidə təmizləmə işləri aparmağa cəhd etdi. Minlərlə ton torpaq və şarbon qalıqları neytrallaşdırılsa da, mütəxəssislər hələ də tamamilə təhlükəsiz olduğuna zəmanət verə bilmirlər. Bu, Kantubeki hələ də “ölü zona” edir.
Kantubek hekayəsi, insanlığın texnoloji inkişafının və hərbi ambisiyalarının ətraf mühitə və gələcək nəsillərə necə dəhşətli miras buraxa biləcəyinin acı bir nümunəsidir. Bu kabus şəhər, bizə keçmişin sirlərinin bəzən qumların altında belə tamamilə itmədiyini xatırladır.
