Avropanın iki aparıcı iqtisadi və hərbi gücü olan Almaniya və Fransa arasında uzun müddətdir davam edən ortaq hərbi təyyarə layihəsi böyük bir böhranla üzləşib. Təxminən 100 milyard avro dəyərindəki Gələcək Döyüş Hava Sistemi (FCAS) layihəsi, tərəfdaş ölkələrin şirkətləri arasındakı “kim daha güclüdür” mübahisəsi ucbatından durma nöqtəsinə gəlib.
FCAS layihəsi, Avropanın XXI əsr müdafiə ehtiyaclarını qarşılamaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. Bu, yeni nəsil döyüş təyyarələri, pilotsuz uçuş aparatları və digər əlaqəli sistemləri əhatə edən geniş miqyaslı bir proqramdır. Layihənin əsas məqsədi, Avropanın müdafiə sənayesində müstəqilliyini təmin etmək və ABŞ texnologiyasından asılılığı azaltmaq idi.
Lakin, layihədə iştirak edən Almaniya və Fransa şirkətləri, xüsusilə iş bölgüsü və intellektual mülkiyyət hüquqları ilə bağlı ciddi fikir ayrılıqları yaşayır. Hər iki tərəf layihədə daha dominant rol oynamaq və gələcək texnologiyaların inkişafında əsas söz sahibi olmaq istəyir. Bu gərginliklər, layihənin irəliləməsini praktiki olaraq dayandırıb.
Məlumata görə, mübahisələr əsasən, Dassault Aviation (Fransa) və Airbus (Almaniya) şirkətləri arasında cəmləşib. Hər iki nəhəng aviasiya şirkəti, layihənin əsas komponentlərinin inkişafı və istehsalı üzərində nəzarəti ələ keçirməyə çalışır ki, bu da layihənin ümumi planlaşdırmasında ciddi maneələr yaradır.
Bu vəziyyət, Avropanın müdafiə sahəsində əməkdaşlıq qabiliyyətinə dair ciddi suallar doğurur. Regional təhlükəsizlik çağırışlarının artdığı bir dövrdə, belə strateji layihələrin daxili çəkişmələr səbəbindən ləngiməsi, qitənin müdafiə qabiliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
Analitiklər, Almaniya və Fransa hökumətlərinin bu böhranı həll etmək üçün təcili addımlar atmasının vacibliyini vurğulayırlar. Əks halda, Avropanın ən iddialı müdafiə layihələrindən biri tamamilə çöküş təhlükəsi ilə üz-üzə qala bilər ki, bu da hər iki ölkə üçün böyük iqtisadi və strateji itkilərə səbəb olar.
