ABŞ və İran arasında son dövrlər müşahidə olunan gərginlik, hər iki tərəfin hərbi əməliyyatlardan müvəqqəti çəkilməsi ilə nisbi bir atəşkəs dövrünə qədəm qoyub. Lakin bu sakitliyin nə qədər davam edəcəyi, xüsusilə də Ağ Ev rəhbəri Donald Trampın İranın Ali Rəhbəri Ayətullah Əli Xameneidən gözlədiyi cavabdan asılıdır.
Analitiklər Trampın Xameneidən gözlədiyi cavabın əsasən gərginliyin daha da dərinləşməməsi, nüvə proqramı ilə bağlı danışıqların bərpası və ya bölgədəki proksi qüvvələrin fəaliyyətlərinin məhdudlaşdırılması ilə bağlı ola biləcəyini qeyd edirlər. ABŞ rəsmiləri dəfələrlə İranın regional təsirini azaltmaq və ballistik raket proqramını dayandırmaq tələblərini irəli sürüblər.
Bu “atəşkəs” dövrü son dərəcə kövrəkdir. Hər hansı bir tərəfin bölgədəki kiçik bir səhv addımı, yaxud proksi qüvvələrin iştirakı ilə baş verə biləcək insidentlər vəziyyəti yenidən kritik həddə çatdıra bilər. Xüsusilə də İranın iqtisadi sanksiyalar altında qalması və nüvə sazişindən geri çəkilməsi fonunda Tehranın mövqeyi daha da sərtləşə bilər.
Ayətullah Xamenei İranın xarici siyasətində son söz sahibi olaraq, Trampın mesajına necə cavab verəcəyi böyük maraq doğurur. İranın müqavimət siyasəti və daxili siyasi dinamikası Xameneinin qərarına ciddi təsir göstərəcək. O, ABŞ-ın təzyiqlərinə boyun əyməyəcəyini dəfələrlə bəyan edib.
Bölgə ölkələri və beynəlxalq ictimaiyyət də vəziyyəti yaxından izləyir. Avropa ölkələri gərginliyin azaldılması üçün diplomatik səylər göstərsələr də, hələlik konkret bir nəticə əldə edilməyib. Orta Şərqdəki sabitlik bu iki gücün gələcək addımlarından birbaşa asılıdır.
Nəticə etibarilə, Trampın Xameneidən gözlədiyi cavab təkcə iki ölkənin münasibətlərinin deyil, bütün Orta Şərqin gələcək taleyini müəyyən edəcək əsas amillərdən biridir. Bu diplomatik gözlənti dövrü, bölgədəki qeyri-müəyyənliyi daha da artırır və hər an yeni bir eskalasiya riskini özündə daşıyır.
