ABŞ-ın keçmiş prezidenti və 2024-cü il seçkilərində Respublikaçılar Partiyasından əsas namizəd Donald Tramp İrana qarşı nüvə silahının istifadəsi ehtimalını qəti şəkildə istisna etdiyini bəyan edib. Bu açıqlama beynəlxalq arenada gərginliyin artdığı bir dövrdə diqqət çəkib və Vaşinqtonun Tehranla bağlı gələcək siyasətinə dair mühüm ipucları verir.
Tramp öz bəyanatında qeyd edib ki, nüvə silahının İrana qarşı tətbiqi tamamilə yolverilməzdir və bu cür ssenari onun administrasiyasının gündəmində olmayacaq. Keçmiş prezidentin bu mövqeyi, onun əvvəlki idarəçiliyi dövründə İrana qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etməsinə baxmayaraq, hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq niyyətini göstərir.
Analitiklər Trampın bu açıqlamasını müxtəlif cür şərh edirlər. Bəziləri bunu onun seçki kampaniyası çərçivəsində, mühafizəkar və sülh tərəfdarı seçicilərin dəstəyini qazanmaq məqsədi daşıdığını düşünür. Digərləri isə bu bəyanatın Yaxın Şərqdəki mövcud gərginliyi azaltmaq və regionda daha geniş münaqişənin qarşısını almaq üçün strateji bir addım olduğunu irəli sürür.
Trampın prezidentliyi dövründə ABŞ 2015-ci il nüvə sazişindən çıxmış və İrana qarşı “maksimum təzyiq” siyasəti yürütmüşdü. Bu siyasət Tehranın nüvə proqramını məhdudlaşdırmaq məqsədi daşısa da, regionda gərginliyi artırmışdı. Lakin nüvə silahının istifadəsinin qəti şəkildə istisna edilməsi, Trampın gələcək xarici siyasətində daha praqmatik bir yanaşmaya işarə edə bilər.
Bu bəyanat həm də İranın öz nüvə proqramını inkişaf etdirməsi ilə bağlı beynəlxalq narahatlıqların fonunda səsləndirilib. Trampın mövqeyi, ABŞ-ın İrana qarşı hərbi variantları nəzərdən keçirsə belə, ən dağıdıcı silah növünə əl atmayacağını bəyan etməklə, müəyyən dərəcədə gərginliyi azaltmağa xidmət edə bilər.
Vaşinqton və Tehran arasında münasibətlər uzun illərdir ki, mürəkkəb və gərgin olaraq qalır. Trampın bu son açıqlaması, gələcək ABŞ administrasiyasının İranla bağlı hansı strategiyanı izləyəcəyi barədə müzakirələri yenidən alovlandırıb və beynəlxalq diplomatiyada yeni bir fəsil aça bilər.
Nüvə silahının istifadəsinin qəti şəkildə istisna edilməsi, dünya ictimaiyyətinə ABŞ-ın nüvə doktrinasına sadiqliyi və beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə hörməti barədə bir mesajdır. Bu, həm də regiondakı digər ölkələr üçün müəyyən sabitlik siqnalı olaraq qəbul edilə bilər.
Gözlənilir ki, bu açıqlama yaxın günlərdə beynəlxalq mediada geniş müzakirələrə səbəb olacaq və ABŞ-ın xarici siyasət kursu ilə bağlı yeni proqnozların yaranmasına yol açacaq.
