Bu gün, 26 aprel, dünya tarixinin ən böyük nüvə faciələrindən biri olan Çernobıl qəzasının 40-cı ildönümüdür. 1986-cı ildə Ukrayna SSR ərazisindəki Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasında baş verən bu partlayış, təkcə Sovet İttifaqını deyil, bütün dünyanı dərin sarsıtmış, on minlərlə insanın həyatına birbaşa və ya dolayısı ilə təsir etmişdi.
Faciənin miqyası misilsiz idi. Dördüncü reaktorun partlaması nəticəsində ətrafa yayılan radioaktiv maddələr Avropanın böyük bir hissəsini çirkləndirdi. Pripyat şəhəri və ətraf ərazilər təxliyə edildi, nəticədə yüz minlərlə insan evlərindən didərgin düşdü. Bu gün belə, Çernobılın “qadağan olunmuş zona” adlanan ərazisi insan məskunlaşması üçün təhlükəli olaraq qalır və faciənin uzunmüddətli ekoloji və sağlamlıq nəticələri hələ də hiss olunur.
Bu kədərli ildönümündə, ABŞ, Ukrayna və Avropa İttifaqı (Aİ) Rusiyanı nüvə təhlükəsizliyi məsələlərində məsuliyyətsizlikdə və beynəlxalq normaları pozmaqda ittiham edir. Beynəlxalq ictimaiyyət, Çernobıl faciəsinin dərsini xatırladaraq, nüvə obyektlərinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin vacibliyini bir daha vurğulayır.
İttihamlar, xüsusilə son dövrlərdə Ukraynadakı nüvə obyektləri ətrafında yaranan gərginlik fonunda daha da qabarıq səslənir. Vaşinqton, Kiyev və Brüssel, Rusiyanın nüvə obyektlərinə nəzarət etmək cəhdlərini və bu addımların potensial fəlakətli nəticələrini Çernobıl faciəsinin xatirəsi ilə əlaqələndirərək, beynəlxalq ictimaiyyəti daha diqqətli olmağa çağırır.
Ekspertlər hesab edir ki, Çernobıl dərsləri unudulmamalıdır. Nüvə enerjisindən dinc məqsədlərlə istifadənin təhlükəsizliyi qlobal prioritet olaraq qalmalıdır. Bu ildönümü, dünya liderləri üçün nüvə təhlükəsizliyinə dair öhdəlikləri yenidən nəzərdən keçirmək və gələcəkdə bənzər faciələrin qarşısını almaq üçün beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirmək üçün bir fürsətdir.
