Sahra Çölünün qəlbində yerləşən və “Sahra Gözü” kimi tanınan nəhəng Richat Strukturu, uzun illərdir ki, elm adamlarının və macəraçıların diqqətini çəkən sirli bir geoloji formasiyadır. Təxminən 48 kilometr diametrində olan bu dairəvi quruluş, kosmosdan belə aydın görünür və Yer kürəsinin ən heyrətamiz təbii möcüzələrindən biri hesab olunur.
Uzun müddət bu nəhəng “göz”ün mənşəyi ilə bağlı müxtəlif fərziyyələr irəli sürülmüşdü. Ən populyar nəzəriyyələrdən biri, onun bir meteorit düşməsi nəticəsində yaranan krater olduğu idi. Bu fərziyyə, quruluşun mükəmməl dairəvi forması və böyük ölçüsü səbəbindən geniş yayılmışdı.
Lakin son illərdə aparılan elmi tədqiqatlar və geoloji analizlər, Richat Strukturunun əslində meteorit krateri olmadığını sübut etdi. Alimlər, bu nəhəng quruluşun milyonlarla il ərzində davam edən geoloji proseslər, yəni yer qabığının qalxması və sonradan eroziyaya uğraması nəticəsində meydana gələn dərin eroziyaya məruz qalmış bir geoloji günbəz olduğunu müəyyən etdilər.
Günbəzin mərkəzindəki yumşaq süxurlar zamanla aşınaraq çökərkən, daha sərt süxur qatları dairəvi şəkildə qalaraq indiki “göz” formasını yaratmışdır. Bu proses, müxtəlif süxur təbəqələrinin fərqli aşınma sürətləri səbəbindən təbəqəli, konsentrik halqaların yaranmasına səbəb olmuşdur.
Richat Strukturu, təkcə geoloji möcüzə deyil, həm də unikal bir ekosistemə ev sahibliyi edir. Onun daxilindəki müxtəlif süxur növləri və relyef xüsusiyyətləri, çölün sərt şəraitinə uyğunlaşmış nadir bitki və heyvan növləri üçün sığınacaq rolunu oynayır. Bu bölgə, ekoloji baxımdan da böyük əhəmiyyətə malikdir.
Bu elmi kəşf, Richat Strukturunun mənşəyi ilə bağlı uzun illər davam edən sirri həll etməklə yanaşı, Yer kürəsinin geoloji tarixini və təbii proseslərini daha yaxşı anlamağımıza kömək edir. Sahra Gözü, təbiətin gücünü və milyon illik formalaşma proseslərinin nəticələrini əks etdirən canlı bir nümunə olaraq qalmaqdadır.
