İran İslam Respublikası regionda ABŞ və İsraillə artan gərginlik fonunda edamların sayını kəskin şəkildə artırıb. Məlumata görə, bu münaqişə başlayandan bəri ölkədə ən azı 21 nəfər edam cəzasına məhkum edilərək qətlə yetirilib. Bu rəqəm beynəlxalq ictimaiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur və Tehranın daxili təhlükəsizliyi təmin etmək üçün sərt tədbirlərə əl atdığını göstərir.
Regionda ABŞ və İsraillə “müharibə” dedikdə, birbaşa hərbi toqquşma deyil, daha çox proksi münaqişələr, HƏMAS-İsrail müharibəsi fonunda artan gərginlik, həmçinin İranın dəstəklədiyi qrupların regiondakı fəaliyyətləri nəzərdə tutulur. Bu gərginliklər Tehranın daxili və xarici siyasətinə ciddi təsir göstərir, rejimin öz gücünü nümayiş etdirmək və daxili narazılıqları yatırmaq cəhdlərini gücləndirir.
Edam edilənlərin əksəriyyəti casusluq, dövlətə xəyanət və ya “Allahla müharibə” kimi ittihamlarla mühakimə olunur. Lakin insan haqları təşkilatları bu ittihamların tez-tez siyasi motivli olduğunu və ədalətli məhkəmə proseslərinin tələblərinə cavab vermədiyini iddia edirlər. Həbslər və edamlar xüsusilə etiraz aksiyalarının artdığı və ya rejimin təhlükəsizliyini təhdid edən hər hansı bir fəaliyyətin aşkarlandığı dövrlərdə daha intensiv xarakter alır.
Bu qanlı edamlar fonunda beynəlxalq təşkilatlar və Qərb ölkələri İranı insan haqları öhdəliklərinə əməl etməyə çağırsa da, Tehran bu çağırışlara məhəl qoymur. İran hakimiyyəti edamların ölkənin milli təhlükəsizliyini qorumaq üçün zəruri olduğunu və daxili qanunvericiliyə uyğun həyata keçirildiyini bəyan edir.
Edamların artması, İranın regional münaqişələrdəki rolunun və daxili sabitliyi qorumaq üçün istifadə etdiyi sərt metodların bir göstəricisidir. Bu cür hərəkətlər ölkə daxilində qorxunu artırır və istənilən müxalif səsi boğmağa xidmət edir. Rejimin bu addımları, həmçinin, beynəlxalq münasibətlərdə Tehranın mövqeyini daha da pisləşdirir.
Gərgin regional vəziyyət fonunda, İranda insan haqları pozuntularının artması, xüsusilə də edamların sayının sürətlə yüksəlməsi, regionda onsuz da kövrək olan sülh və sabitliyə əlavə təhdid yaradır. Bu hadisələr İranın gələcəyi və onun beynəlxalq arenadakı yeri ilə bağlı ciddi suallar doğurur.
