Dünya enerji bazarlarında “Brent” markalı neftin qiyməti son dörd ilin ən yüksək səviyyəsinə çataraq ciddi narahatlıq və müzakirələrə səbəb olub. Bu artım qlobal iqtisadiyyat üçün həm fürsətlər, həm də risklər vəd edir.
Analitiklər bu kəskin yüksəlişi bir neçə əsas amillə əlaqələndirirlər. OPEC+ ölkələrinin hasilatın azaldılması ilə bağlı razılaşmaları, bəzi neft istehsalçısı ölkələrdəki geosiyasi gərginliklər və qlobal iqtisadiyyatın bərpası ilə əlaqədar artan tələbat qiymətlərin yuxarı istiqamətdə hərəkət etməsinə təkan verib.
Hazırda “Brent” markalı neftin bir barelinin qiyməti 80 dollar həddinə yaxınlaşır ki, bu da 2018-ci ildən bəri qeydə alınan ən yüksək göstəricidir. Bu vəziyyət, xüsusilə neft idxalından asılı olan ölkələrdə yanacaq qiymətlərinin artmasına və inflyasiya təzyiqlərinin güclənməsinə səbəb ola bilər.
Neft ixracatçısı ölkələr, o cümlədən Azərbaycan üçün isə bu qiymət artımı büdcə gəlirlərinin artması baxımından müsbət bir inkişafdır. Lakin uzunmüddətli perspektivdə qlobal iqtisadiyyatın ləngiməsi riski də nəzərə alınmalıdır.
Ekspertlər yaxın gələcəkdə neft qiymətlərinin sabitləşməsi və ya daha da artması ehtimalını müzakirə edirlər. Bir çoxları, qlobal tələbatın artmaqda davam edəcəyi və təklifin məhdud qalacağı təqdirdə, qiymətlərin daha da yüksələ biləcəyini proqnozlaşdırır.
Bu vəziyyət dünya dövlətlərini enerji təhlükəsizliyi siyasətlərinə yenidən baxmağa və alternativ enerji mənbələrinə investisiyaları artırmağa sövq edir. Neft bazarlarındakı qeyri-sabitlik, qlobal miqyasda iqtisadi qərarların qəbulunda əsas amillərdən birinə çevrilir.
