ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın administrasiyasının qlobal ticarət yollarını “blokadaya” almaq və ya onlara nəzarəti gücləndirmək niyyəti beynəlxalq iqtisadiyyatda ciddi müzakirələrə səbəb olur. Bu plan, ABŞ-ın ticarət siyasətində potensial köklü dəyişikliklərin xəbərçisi kimi qiymətləndirilir və dünya ticarət sisteminin gələcəyi ilə bağlı suallar doğurur.
“Blokada” termini birbaşa hərbi müdaxiləni nəzərdə tutmasa da, iqtisadi və siyasi təzyiq vasitələrinin geniş tətbiqini ehtiva edir. Bu, əsasən tariflərin artırılması, idxal kvotalarının tətbiqi, strateji ticarət sazişlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsi və beynəlxalq dəniz yollarının təhlükəsizliyinə nəzarətin gücləndirilməsi kimi addımları əhatə edə bilər.
Tramp administrasiyasının bu strategiyasının əsas hədəfləri arasında ABŞ-ın daxili istehsalını canlandırmaq, iş yerlərini ölkəyə qaytarmaq və xarici rəqiblərin, xüsusilə Çinin iqtisadi təsirini azaltmaq dayanır. Vaşinqton, bu yolla milli təhlükəsizliyini gücləndirmək və kritik təchizat zəncirlərində xarici asılılığı minimuma endirmək istəyir.
Bu cür radikal ticarət siyasəti qlobal iqtisadiyyat üçün genişmiqyaslı nəticələr vəd edir. Ticarət müharibələrinin yenidən alovlanması, beynəlxalq təchizat zəncirlərinin parçalanması və ölkələr arasında iqtisadi əməkdaşlığın zəifləməsi kimi risklər artır. Xüsusilə Avropa İttifaqı, Asiya ölkələri və digər böyük ticarət tərəfdaşları ABŞ-ın bu siyasətinin birbaşa təsiri altında qala bilərlər.
Analitiklər hesab edir ki, ABŞ-ın qlobal ticarət yollarına nəzarət etmək cəhdləri geosiyasi gərginliyi daha da artıra bilər. Bu, yeni ticarət bloklarının yaranmasına və beynəlxalq münasibətlərdə parçalanmanın dərinləşməsinə yol aça bilər. Dünya ticarət təşkilatının rolu və beynəlxalq ticarət hüququnun gələcəyi də bu prosesdə ciddi sınaqdan keçiriləcək.
