Son günlər Tehran və Vaşinqton arasında əldə edildiyi iddia olunan gizli razılaşma barədə xəbərlər beynəlxalq mediada geniş müzakirələrə səbəb olub. Rəsmi təsdiqlənməsə də, kulislərdə danışıqların əsas detalları və hər iki tərəfin bu anlaşmadan gözləntiləri barədə məlumatlar yayılmaqdadır. Bu, bölgədə gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş “yazılmamış bir anlaşma” kimi təqdim edilir.
Məlumata görə, razılaşmanın əsas məqsədi İranın nüvə proqramının müəyyən hədlərdə saxlanılması və regionda ABŞ maraqlarına qarşı yönəlmiş hərbi əməliyyatların dayandırılmasıdır. Bunun müqabilində isə ABŞ-ın İrana qarşı sanksiyaları daha da sərtləşdirməyəcəyi və bəzi dondurulmuş aktivlərin azad edilməsi imkanlarının araşdırılacağı bildirilir.
Detallara gəldikdə, İranın uranı 60 faizdən yuxarı zənginləşdirməməsi, ABŞ hərbçilərinə və müqaviləçilərinə qarşı hücumları dayandırması və regiondakı proksi qrupların fəaliyyətinə nəzarət etməsi gözlənilir. Bu addımlar, nüvə silahının əldə edilməsi riskini azaltmaq və bölgədəki hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq məqsədi daşıyır.
Anlaşmanın digər mühüm tərkib hissəsi kimi, hər iki ölkə arasında məhbus mübadiləsi məsələsi də gündəmdədir. İnsani jest kimi qiymətləndirilən bu addım, iki ölkə arasındakı gərgin münasibətlərdə müəyyən yumşalma yarada bilər və gələcək diplomatik dialoqlar üçün zəmin hazırlaya bilər.
Həm Tehran, həm də Vaşinqton bu razılaşmanı rəsmi şəkildə “hərtərəfli müqavilə” kimi qəbul etməkdən çəkinir. Bunun əvəzinə, tərəflər bunu “gərginliyi azaltma addımları” və ya “qarşılıqlı anlaşmalar” kimi təqdim etməyə üstünlük verirlər. Bu taktika, daxili siyasi müxalifətin reaksiyasından qaçmaq məqsədi daşıyır.
Analitiklər hesab edirlər ki, bu cür “yazılmamış anlaşma” qalıcı sülhə zəmanət verməsə də, regionda müəyyən sabitlik yarada və nüvə proqramı ilə bağlı narahatlıqları qısa müddətə azalda bilər. Lakin uzunmüddətli perspektivdə, əsas problemlərin həlli üçün daha geniş və rəsmi danışıqlar tələb olunacaq.
