Avropa İttifaqı (Aİ) Ukraynaya verilmiş kreditlərin geri qaytarılması üçün dondurulmuş Rusiya aktivlərindən istifadə etmək imkanlarını fəal şəkildə araşdırır. Bu addım, müharibədən zərər çəkən Ukraynanın iqtisadiyyatını dəstəkləmək və ölkənin bərpasını təmin etmək məqsədi daşıyır. Brüssel, Kiyevə göstərilən maliyyə yardımının davamlılığını təmin etmək üçün qeyri-ənənəvi həll yolları axtarışındadır.
Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlamasından bəri Aİ və onun üzv dövlətləri Ukraynaya milyardlarla avro məbləğində kreditlər və yardımlar ayırıblar. Bu vəsaitlər ölkənin dövlət funksiyalarını yerinə yetirməsi, humanitar ehtiyacları qarşılaması və müdafiə qabiliyyətini gücləndirməsi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Lakin bu kreditlərin geri qaytarılması Ukraynanın müharibədən sonrakı dövrdə üzləşəcəyi böyük maliyyə yükü olacaq.
Aİ-nin əsas məqsədi, Rusiya aktivlərini qanuni yolla Ukraynanın xeyrinə istifadə etmək üçün etibarlı bir mexanizm yaratmaqdır. Bu məsələ hüquqi və siyasi baxımdan mürəkkəbdir, çünki beynəlxalq hüquq normalarına uyğunluq və digər ölkələrin mərkəzi bank aktivlərinə münasibətdə presedent yaratmamaq vacibdir. Bəzi Aİ üzvləri və hüquq ekspertləri bu addımın mümkün nəticələri barədə ehtiyatlı mövqe nümayiş etdirirlər.
Avropa İttifaqı ölkələrində dondurulmuş Rusiya Mərkəzi Bankının aktivlərinin ümumi dəyəri yüz milyardlarla avro ilə ölçülür. Bu vəsaitlər müharibənin başlanğıcından bəri sanksiyalar çərçivəsində bloklanıb. Aİ rəsmiləri bu aktivlərin birbaşa müsadirə edilməsi əvəzinə, onların gəlirlərindən və ya əsas kapitalından Ukraynaya verilən kreditlərin ödənilməsi üçün istifadə edilməsi variantlarını nəzərdən keçirirlər.
Hazırda Aİ daxilində bu planın hüquqi əsaslarının yaradılması üzərində iş gedir. Təklif olunan mexanizmlərdən biri, dondurulmuş aktivlərdən əldə olunan gəlirlərin Ukrayna üçün xüsusi bir fonda yönləndirilməsi və bu fonddan kredit ödənişləri və ya bərpa layihələri üçün istifadə edilməsidir. Digər bir variant isə, aktivlərin özünün girov qoyularaq yeni kreditlərin verilməsi imkanıdır.
Bu addım Rusiyanın beynəlxalq maliyyə sistemindəki mövqeyinə ciddi təsir göstərə bilər və gələcəkdə oxşar sanksiya halları üçün presedent yarada bilər. Moskva bu cür hərəkətləri “oğurluq” adlandıraraq qəti şəkildə pisləyir və cavab tədbirləri ilə hədələyir. Lakin Aİ, Ukraynaya dəstək missiyasında qətiyyətlidir və Rusiya tərəfindən vurulan zərərin ödənilməsi üçün məsuliyyətin daşınmasının vacibliyini vurğulayır.
Nəticə etibarı ilə, Rusiya aktivlərindən Ukrayna kreditlərinin ödənilməsi üçün istifadə edilməsi Avropa İttifaqının Ukraynaya verdiyi siyasi və maliyyə dəstəyinin yeni bir səviyyəsini göstərir. Bu qərar, Ukraynanın müharibədən sonrakı bərpasını sürətləndirməyə və onun maliyyə sabitliyini gücləndirməyə yönəlmiş iddialı bir addımdır.
