Avropanın ən aktiv vulkanlarından biri olan Siciliyadakı Etna yanardağı, yarım milyon ildir fasiləsiz fəaliyyətdədir. Bu nəhəng təbiət hadisəsi, indi də elm dünyasını şoka salan yeni bir kəşflə gündəmə gəlib.
Alimlər, yanardağın səthindən 80 kilometr dərinlikdə, indiyə qədər yalnız kiçik sualtı vulkanlarda rast gəlinən, ‘mümkünsüz’ hesab edilən bir mexanizm aşkar ediblər. Bu tapıntı, vulkanologiya sahəsində mövcud bilikləri alt-üst edə bilər.
Mütəxəssislər bu mexanizmin Etna kimi böyük və quru vulkanlarda mövcud olmasını gözləmirdilər. Kəşf, Etna’nın fəaliyyət prinsipləri və onun dərinliklərində baş verən geoloji proseslər haqqında yeni nəzəriyyələrə yol açır, yanardağın daxili dinamikasına dair anlayışımızı kökündən dəyişdirir.
Bu gözlənilməz sızıntı və mexanizm, elm dünyasında ciddi narahatlıq yaradıb. Tədqiqatçılar, Etna’nın davranışlarını və gələcək püskürmələrini proqnozlaşdırmaq üçün yeni modellər hazırlamağın vacibliyini vurğulayırlar, çünki bu kəşf mövcud proqnozlaşdırma üsullarına təsir edə bilər.
Bu kəşf təkcə Etna üçün deyil, digər böyük vulkanların da dərinliklərində oxşar mexanizmlərin mövcud olub-olmadığı sualını gündəmə gətirir. Bu, vulkanların ümumi fəaliyyətini anlamaq və onların potensial təhlükələrini qiymətləndirmək üçün fundamental bir dəyişiklik demək ola bilər, gələcək araşdırmalar üçün yeni istiqamətlər açır.
