Ermənistan üçün “pəncərə” anlayışı, xüsusilə regional geosiyasi dəyişikliklər fonunda, tez-tez yeni imkanlar vəd edən bir konsepsiya kimi təqdim olunur. Lakin bu terminologiya yeni deyil və əksər hallarda xarici güclərin maraqları ilə sıx bağlıdır. Tarixən erməni cəmiyyətində müəyyən dövrlərdə yaranan “imkan pəncərələri” illüziyası, əslində, daha böyük regional oyunçuların strateji hədəflərinə xidmət edib.
Analitiklər hesab edir ki, hazırda da Ermənistan üçün yaradılan hər hansı “yeni pəncərə” ideyası, ilk növbədə, Kremlin regional maraqlarına xidmət edir. Rusiya Cənubi Qafqazda öz təsirini qorumaq və genişləndirmək üçün müxtəlif vasitələrdən istifadə edir. Bu “pəncərə” anlayışı da Moskvanın regionda dominant mövqeyini möhkəmləndirmək üçün istifadə etdiyi effektiv alətlərdən biridir.
Tarixi təcrübə göstərir ki, Rusiya Ermənistanı öz geosiyasi maraqları üçün bufer zona və forpost kimi istifadə edib. Erməni xalqına “qoruyucu” və ya “imkan yaradan” kimi təqdim edilən hər bir addım, əslində, Rusiyanın hərbi mövcudluğunu, iqtisadi təsirini və siyasi rıçaqlarını gücləndirməyə xidmət edib. Bu, Sovet dövründən bu günə qədər davam edən bir tendensiyadır.
Son dövrlərdə, xüsusilə İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra yaranan yeni reallıqlar fonunda, Rusiya sülhməramlı missiyası, regional kommunikasiyaların açılması və sülh müqaviləsi danışıqları kimi mövzuları Ermənistan üçün “yeni pəncərə” kimi təqdim edir. Lakin bu addımlar, Moskvanın regionda digər aktorların təsirini məhdudlaşdırmaq və öz nəzarətini daha da möhkəmləndirmək məqsədi daşıyır.
Bu “pəncərə” siyasəti Ermənistan üçün müəyyən iqtisadi və ya təhlükəsizlik vədləri gətirsə də, eyni zamanda onun suverenliyini və müstəqil xarici siyasət kursunu ciddi şəkildə məhdudlaşdırır. Ermənistanın geosiyasi seçimlərini Rusiya maraqlarına uyğunlaşdırmaq məcburiyyətində qalması, ölkənin uzunmüddətli inkişaf perspektivləri üçün ciddi təhlükə yaradır.
Nəticə etibarilə, Ermənistan üçün təqdim olunan hər hansı “pəncərə”nin arxasında böyük güclərin, xüsusilə də Kremlin, öz regional hegemonluğunu qorumaq və genişləndirmək niyyəti durur. Bu cür “imkanlar” adətən Ermənistanın müstəqil qərarvermə qabiliyyətini azaldır və onu regional güc mübarizələrində bir alətə çevirir.
Ermənistanın gələcəyi üçün real və dayanıqlı inkişaf yalnız müstəqil və çoxvektorlu xarici siyasət kursu ilə mümkündür. Xarici güclərin “pəncərə” vədələrinə şübhə ilə yanaşmaq və milli maraqları prioritet hesab etmək, ölkənin regional və beynəlxalq arenada mövqeyini möhkəmləndirmək üçün vacibdir.
