Milli Məclisdə “Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində və digər 16 qanunda dəyişiklik edilməsi barədə” qanun layihəsi müzakirə edilib. Musavat.com bildirir ki, bu barədə komitə sədri Azər Əmiraslanov məlumat verib. Bildirib ki, düzəlişlər Vergi Məcəlləsinə, “Sosial sığorta haqqında” və “Tibbi sığorta haqqında” qanunlara aid normalara, eləcə də bundan irəli gələrək Qanunun qüvvəyə minməsi adlanan 19-cu maddəni ehtiva etməklə əsasən dəqiqləşdirici xarakterlidir:
“Bu düzəlişlər Maliyyə Nazirliyi və İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti ilə birgə işlənmiş və tərəfimizdən qanunvericilik təşəbbüsü subyekti ilə razılaşdırılıb.
Beləliklə, dəqiqləşdirici xarakterli bu dəyişikliklər qanun layihəsinin 1.24-cü, 1.33-cü, 1.40-cı, 3.3.2-ci, 12.3-cü, 19.4-cü və 19.5-ci maddələrində edilib.
Dəyişikliklərin qısaca məzmunu aşağıdakılardan ibarətdir: Əvvəlki təqdimatlarda bildirdiyimiz kimi, nağdsız əməliyyatların sitmullaşdırılması məqsədilə vergi ödəyicilərinin ƏDV qeydiyyatı üçün pərakəndə ticarət və vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə göstərilən xidmətlər üzrə nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəsinə 0,5 əmsal tətbiq edilir və bununla da dövriyyənin iki dəfə artırılması təmin edilir. ƏDV qeydiyyatı ilə bağlı bu müddəanın ƏDV qeydiyyatından çıxmada gözlənilməsi üçün müvafiq düzəliş edilir.
“İşğaldan azad edilmiş ərazinin rezidenti olma” statusu Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edildiyindən “Sosial sığorta haqqında” qanuna təklif olunan dəyişiklikdə dəqiqləşdirici düzəliş edilir və “işğaldan azad edilmiş ərazinin rezidenti hesab edilən” sözləri “Vergi Məcəlləsinin 226.2-ci maddəsinə əsasən işğaldan azad edilmiş ərazinin rezidenti hesab edilən” sözləri ilə əvəz olunur, bununla da iki qanunun uzlaşdırılması və terminin eyniliyi təmin edilir.
Bildiyiniz kimi, qanun layihəsinin mövcud mətnində 2026-cı il yanvarın 1-dən tütündən hazırlanan siqaretin hər 1000 ədədi üçün aksiz vergisinin yerli istehsalda 45,5 manatdan 55 manata, idxalda isə 53,5 manatdan 63 manat yüksəldilməsi təsbit olunub. Belə bir vəziyyətdə siqaretə alternativ hesab olunan bəzi tütün məhsulları üzrə aksiz vergilərinin tənzimlənməsi zərurəti yaranıb. Əks halda istehlaka olan tələbat aşağıda qeyd olunan digər tütün məhsullarına ötürülə bilər.
Bu məqsədlə həmin tütün məhsulları üzrə aksiz dərəcəsinin dəyişdirilməsi təklif olunur:
* alışdırılmadan nəfəsə çəkilmək üçün nəzərdə tutulmuş tərkibində tütün və ya bərpa edilmiş tütün olan məhsullar.
Bu məhsullar üzrə aksizin 1000 ədədə yerli istehsal və idxalda 16 manatdan 25.5 manata qaldırılması təklif edilir. Bu məhsullar (IQOS, Glo, Ploom və s. ticarət nişanlı məhsullar) mahiyyət etibarilə siqaretlə eynilik təşkil edir, ölkədə istehsalı yoxdur və 2025-ci ilin 10 ayı ərzində idxal həcmi 183 845 min ədəd, dəyəri isə 18 280 000 manat təşkil etmişdir.
* istehsal məqsədli tütünlər istisna olmaqla digər çəkməli tütünlər, “homogenləşdirilmiş” və ya “bərpa edilmiş” tütünlər, çeynənilən və ya buruna çəkilən tütünlər
Bu məhsullar üzrə aksizin hər kiloqrama görə yerli istehsalda 22 manatdan 162 manata, idxalda isə 30 manatdan 170 manata qaldırılması təklif edilir. Yeni dərəcələr təklif edilərkən istehsal edilən siqaretlərin hər ədədi üçün istifadə olunan tütünün çəkisi əsas götürülüb.
Belə ki, bir ədəd nazik ölçülü siqaret çubuğu (stick) üçün təxminən 0.34 qram tütün istifadə olunur (müvafiq olaraq 1000 ədəd siqaret üçün təxminən 340 qram). 2026-cı ildə 1000 ədəd yerli istehsal olunan siqaret üçün aksiz dərəcəsinin 55 manat olacağını nəzərə aldıqda 1 kq istifadə olunan tütündən istifadə edildikdə hesablanan aksiz vergisi orta hesabla 162 (1000/340*55) manat təşkil edir. Məhz bu hesablama məntiqi ilə hər iki məhsul üzrə aksiz vergilərinin mahiyyət etibarilə bərabərləşdirilməsi hədəflənir. Yerli istehsalı mövcud deyil və 2025-ci ilin 10 ayı ərzində idxal həcmi 2 min kiloqram, dəyəri isə 290 000 manat təşkil edib”.
Komitə sədri ardınca qeyd edib:
“Bildiyiniz kimi “Tibbi sığorta haqqında” qanuna təklif olunan dəyişikliyə əsasən, qeyri-formal məşğulluğun təsir dairəsinə düşən şəxslər sığortalı qismində özləri çıxış edəcəklər. Bu sahədə münasibətlərin daha aydın olması üçün müvafiq qaydanın olmasına zərurət vardır. Qeyri-formal məşğulluğun təsir dairəsinə düşən sığortalıların müəyyən edilməsi qaydası müvafiq səlahiyyətli orqan tərəfindən müəyyən edilməklə, bu kateqoriyanın müəyyən edilməsi sahəsində yarana biləcək bütün qeyri-müəyyənliklər aradan qalxacaq, qeyri-formal məşğulluğun həqiqi təsir dairəsinə düşənlərin obyektiv meyarlarla müəyyən edilməsi təmin ediləcək”.
