ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Trampın İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı irəli sürdüyü son təklifə kəskin narazılığı beynəlxalq arenada gərginliyi yenidən artırıb. Strateji əhəmiyyətə malik bu su yolu, dünya neft ticarətinin əsas arteriyalarından biri olaraq, hər hansı bir siyasi gərginlikdə diqqət mərkəzində olur.
Trampın açıqlamaları, İranın boğazda gəmiçilik və ya təhlükəsizliklə bağlı atdığı addımların ABŞ-ın milli maraqlarına və beynəlxalq dəniz hüququna zidd olduğu qənaətindən irəli gəlir. Vaşinqton, Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təminatçısı kimi çıxış edir və bu prinsipdən geri çəkilmək niyyətində olmadığını dəfələrlə bəyan edib.
Bu narazılıq, ABŞ və İran arasında on illərdir davam edən mürəkkəb münasibətlərin, xüsusilə də nüvə proqramı və sanksiyalar fonunda daha da gərginləşməsinə səbəb olur. Tramp administrasiyası dövründə İranla nüvə sazişindən çıxılması və Tehrana qarşı sərt sanksiyaların tətbiqi münasibətləri ən aşağı səviyyəyə endirmişdi.
Hörmüz boğazı ilə bağlı yaranan hər yeni gərginlik, regionda hərbi varlığın artmasına və qlobal enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliyin yaranmasına yol açır. Bu, təkcə iki ölkə arasındakı problemlərin deyil, bütün Yaxın Şərq regionunun sabitliyinə birbaşa təsir göstərir.
İran tərəfi isə boğazın təhlükəsizliyini öz milli təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsi hesab edir və beynəlxalq sularda öz hüquqlarını müdafiə etdiyini bildirir. Tehran dəfələrlə xəbərdarlıq edib ki, əgər onun neft ixracına maneələr törədilərsə, boğazı bağlamaq imkanına malikdir.
Analitiklər, Trampın bu mövzuya qayıtmasının onun siyasi gündəmində İran məsələsinin hələ də önəmli yer tutduğunu göstərdiyini qeyd edirlər. Bu vəziyyət, yaxın gələcəkdə regionda yeni diplomatik və ya hərbi eskalasiya riskini artırır.
