Qlobal enerji bazarlarında gərginlik pik həddə çatıb. Neftin qiyməti kəskin bahalaşaraq rekord göstəricilərə imza atıb. Londonun ICE birjasında Brent markalı xam neftin bir barelinin qiyməti 126 dolları ötüb ki, bu da son illərin ən yüksək səviyyələrindən biridir. Bazarda yaranan “təchizat şoku” dünya iqtisadiyyatı üçün ciddi narahatlıq mənbəyinə çevrilib.
Qiymət artımının əsas səbəbləri arasında geosiyasi gərginliklər, xüsusilə də Ukraynadakı müharibənin enerji təchizatına təsiri, həmçinin neft hasil edən ölkələrin istehsal həcmlərini artırmaqda çətinlikləri göstərilir. Bir çox ölkə Rusiyadan neft idxalını dayandırmağa və ya azaltmağa çalışdığı üçün alternativ mənbələrə tələbat kəskin artıb, bu da qiymətləri sürətlə yuxarı çəkib.
Analitiklər hesab edir ki, hazırkı vəziyyət qlobal iqtisadiyyatda inflyasiya təzyiqlərini daha da artıracaq. Yüksək neft qiymətləri nəqliyyat, sənaye və kənd təsərrüfatı xərclərini artıraraq məhsulların və xidmətlərin bahalaşmasına səbəb olacaq. Bu isə istehlakçıların alıcılıq qabiliyyətinə mənfi təsir göstərəcək və iqtisadi artımı ləngidə bilər.
Brent neftinin qiymətinin qısa müddətdə bu qədər yüksəlməsi, bazarın gözlənilməz hadisələrə nə qədər həssas olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Təchizat zəncirindəki pozuntular və artan qeyri-müəyyənlik neft bazarlarında volatilliyi artıraraq, investorlar üçün də çətinliklər yaradır.
Enerji təhlükəsizliyi məsələsi dünya gündəminin əsas mövzularından birinə çevrilib. Bir çox ölkə alternativ enerji mənbələrinə keçidi sürətləndirməyə və enerji müstəqilliyini təmin etməyə çalışır. Lakin bu proses uzunmüddətli olduğu üçün yaxın gələcəkdə neft qiymətlərinin yüksək qalacağı proqnozlaşdırılır.
Azərbaycan kimi neft ixrac edən ölkələr üçün isə yüksək qiymətlər büdcə gəlirlərinin artmasına səbəb ola bilər. Lakin qlobal iqtisadiyyatda yaranan durğunluq və inflyasiya təzyiqləri uzunmüddətli perspektivdə bu ölkələrə də təsirsiz ötüşməyəcək.
